Hareket ill\u00fczyonu olarak tan\u0131mlanabilen vertigo, kelime anlam\u0131 olarak ba\u015f d\u00f6nmesi demektir. Bilinmesi gereken en \u00f6nemli noktalardan birisi vertigo bir \u015fikayettir, hastal\u0131k tan\u0131s\u0131 de\u011fildir. Vertigoya (ba\u015f d\u00f6nmesine) neden olabilen \u00e7ok say\u0131da hastal\u0131k vard\u0131r.<\/p>\n
Dengenin sa\u011flanmas\u0131 ve korunmas\u0131 i\u00e7 kulak, g\u00f6z, eklemler ve beyin aras\u0131ndaki hassas bir ileti\u015fim ile ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Al\u0131nan denge bilgisi beyinde i\u015flenmekte ve cevap olarak elde edilen kas yan\u0131t\u0131 ile denge sa\u011flanmaktad\u0131r. \u0130\u00e7 kulak ve merkezi sinir sisteminin olu\u015fturdu\u011fu sistem vestib\u00fcler sistem olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Vestib\u00fcler sistem y\u00fcksek frekansl\u0131<\/em>, y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 <\/em>ve y\u00fcksek ivmeli <\/em>ba\u015f hareketleri s\u0131ras\u0131nda vizyonun stabilizasyonundan sorumludur.<\/p>\n Vestib\u00fcler sistem, temel olarak refleks yollar\u0131 kullanarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Refleks yollar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 sistemin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na ve tepki verdi\u011fine i\u015faret etmektedir. Vestib\u00fcler sistemin ana amac\u0131, \u00f6zellikle istemsiz ba\u015f hareketleri s\u0131ras\u0131nda bak\u0131\u015f\u0131 (vizyon) ve duru\u015fu (post\u00fcr) korumakt\u0131r. B\u00f6ylelikle g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131zda istemsiz olarak yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u015f hareketleri s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rsel d\u00fcnyada ve duru\u015fumuzda de\u011fi\u015fiklik olmamaktad\u0131r. \u0130\u00e7 kulak ve denge sinirinin uyar\u0131lmas\u0131 ile gerek g\u00f6zlerin gerekse de duru\u015fu sa\u011flayan kaslar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 d\u00fczenlenmektedir. Normal \u00e7al\u0131\u015fan denge sistemi varl\u0131\u011f\u0131nda hareket \/ do\u011fal uyaran ile kas gerginli\u011fi ve g\u00f6zlerin pozisyonu harekete uygun olarak ayarlanarak gerekli duru\u015f ve bak\u0131\u015f sa\u011flanmaktad\u0131r. \u00d6te yandan ba\u015f d\u00f6nmesine neden olan bir hastal\u0131k varl\u0131\u011f\u0131nda hareket olmaks\u0131z\u0131n bir hareket alg\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ki bu durum vertigo olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Ba\u015f d\u00f6nmesi \/ denge bozuklu\u011fu olan bir hastan\u0131n de\u011ferlendirilmesinde temel unsur doktorun hastan\u0131n \u015fikayetlerinin tam olarak incelemesi ve iyi bir muayenedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin de yard\u0131m\u0131yla kullan\u0131lan bilgisayar tabanl\u0131 cihazlar tan\u0131 ve tedavide hi\u00e7bir zaman doktorun de\u011ferlendirmesi ve muayenesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ememektedir.<\/p>\n Vertigoda as\u0131l olan, hareket hissinin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Belirtildi\u011fi gibi hareket hissi genellikle d\u00f6nme hissi \u015feklindedir. D\u00f6nme hissi etraf\u0131n d\u00f6nmesi veya bireyin kendisinin d\u00f6nmesi \u015feklindedir. D\u00f6nme hissi d\u0131\u015f\u0131nda itilme hissi, do\u011frusal d\u00fczlemde hareket hissi gibi \u015fikayetler de g\u00f6r\u00fclebilmektedir. De\u011ferlendirme s\u0131ras\u0131nda ilk ve belki de en \u00f6nemli yap\u0131lmas\u0131 gereken noktalardan birisi hastan\u0131n \u015fikayetini net olarak ortaya koymak ve hastan\u0131n \u2018ba\u015f d\u00f6nmesi\u2019 diye belirtti\u011fi \u015fikayetin ger\u00e7ekten bir hareket hissi (vertigo) mi yoksa ba\u015fta a\u011f\u0131rl\u0131k, sersemlik hissi, veya bay\u0131lma hissi mi oldu\u011funun ortaya koyulmas\u0131d\u0131r. Bu durumlar vertigo olarak tan\u0131mlanmamakta ve i\u00e7 kulak hastal\u0131klar\u0131ndan bizi uzakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar. Geceyi uykusuz ge\u00e7iren bir bireyde bile g\u00fcn i\u00e7i denge problemi, sersemlik hissi g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Bunun yan\u0131nda kan \u015fekeri d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, hipotiroidizm, kalp ritm bozukluklar\u0131, ortostatik hipotansiyon, panik hastal\u0131k (atak) gibi durumlarda da dengenin korunmas\u0131 ve idame ettirilmesinde sorun ya\u015fanabilmektedir. Yatt\u0131\u011f\u0131 veya oturdu\u011fu yerden h\u0131zla kalkan bir bireyde k\u0131sa s\u00fcreli g\u00f6z kararmas\u0131 ve dengesizlik hissi g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Bu durum s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131ndaki yetersizlik veya ortostatik hipotansiyon gibi durumlara ba\u011fl\u0131 olabilmektedir. B\u00fct\u00fcn bu de\u011fi\u015fiklikler \u2018ba\u015f d\u00f6nmesi\u2019 olarak kabul edilmemeli ve tan\u0131 s\u0131ras\u0131nda ilgili uzmanl\u0131k dallar\u0131 taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n Ba\u015f d\u00f6nmesinin varl\u0131\u011f\u0131 teyit edildikten sonra yap\u0131lmas\u0131 gereken ba\u015f d\u00f6nmesi ile ilgili bilginin derinle\u015ftirilmesidir. Ba\u015f d\u00f6nmesinin s\u00fcresi bilinmesi gereken en \u00f6nemli noktalardan birisidir. Saniyeler, dakikalar, saatler, g\u00fcnler ve hatta haftalar s\u00fcren ba\u015f d\u00f6nmesi varl\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131 hastal\u0131klar d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekmektedir. Saniyeler s\u00fcren ba\u015f d\u00f6nmesi daha \u00e7ok benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV) (toplumda kulak kristal kaymas\u0131 olarak bilinmekte) ile ili\u015fkili iken, saatler s\u00fcren ba\u015f d\u00f6nmesi Meniere Hastal\u0131\u011f\u0131\u2019na, g\u00fcnler s\u00fcren ba\u015f d\u00f6nmesi ise denge siniri iltihab\u0131na i\u015faret etmektedir. E\u015flik eden \u015fikayetlerin ortaya koyulmas\u0131 da olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Vestib\u00fcler sistem hastal\u0131klar\u0131nda ba\u015f d\u00f6nmesine en s\u0131k e\u015flik eden \u015fikayetler aras\u0131nda bulant\u0131 ve kusma yer almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca i\u015fitme kayb\u0131, \u00e7\u0131nlama ve kulakta dolgunluk hissinin varl\u0131\u011f\u0131 da tan\u0131ya ula\u015fmada olduk\u00e7a y\u00f6nlendirici olmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131nda ba\u015f d\u00f6nmesinin nas\u0131l tetiklendi\u011fi mutlaka sorgulanmal\u0131d\u0131r. Tetikleyicinin her zaman var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak gerekmektedir. Ancak bilinen \u00f6nemli tetikleyiciler aras\u0131nda ba\u015f hareketi, s\u0131rt\u00fcst\u00fc yatma ve sa\u011fa veya sola d\u00f6nme, kafa travmas\u0131, \u0131k\u0131nma, y\u00fcksek sese maruz kalma ve psikolojik stres yer almaktad\u0131r. Hastadan al\u0131nan bilgiler i\u00e7inde ba\u015f d\u00f6nmesinin tek bir atak \u015feklinde mi yoksa tekrarlayan ataklar \u015feklinde mi oldu\u011fu veya s\u00fcrekli devam eden bir his olup olmad\u0131\u011f\u0131 da yer almal\u0131d\u0131r. S\u00fcrekli devam eden ba\u015f d\u00f6nmesi varl\u0131\u011f\u0131nda psikojenik nedenler veya migren \u00fczerinde durmak gerekmektedir.<\/p>\n \u0130\u00e7 kulak hastal\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan vertigo varl\u0131\u011f\u0131nda genellikle d\u00f6nme hissi mevcuttur. E\u015flik eden bulant\u0131 ve kusma \u00f6nemli bir \u00f6zelliktir. \u0130\u015fitme kayb\u0131 ve \u00e7\u0131nlama da baz\u0131 i\u00e7 kulak hastal\u0131klar\u0131nda tabloya eklenmektedir. Pozisyona ba\u011fl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan ba\u015f d\u00f6nmesi genellikle i\u00e7 kulak hastal\u0131klar\u0131na i\u015faret etmektedir ancak ne var ki beyin ile ilgili hastal\u0131klarda da g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n Ba\u015f d\u00f6nmesi aniden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda genellikle bulant\u0131 ve kusma e\u015flik etmektedir. Ayr\u0131ca terleme ve \u00e7arp\u0131nt\u0131 gibi \u015fikayetler de s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6nemle hat\u0131rlatmak gerekir ki panik hastal\u0131k da bir denge problemi nedenidir ve atak s\u0131ras\u0131nda terleme, titreme ve \u00e7arp\u0131nt\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir.<\/p>\n Temel hasta ba\u015f\u0131 muayenesi tan\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 vermektedir. En \u00f6nemli noktalardan birisi g\u00f6z hareketlerinin incelenmesidir. Klinik hikaye ve hasta ba\u015f\u0131 muayenesinin i\u015faret etti\u011fi konularda \u00f6zel testler yap\u0131labilmektedir. S\u0131k kullan\u0131lan yard\u0131mc\u0131 testler aras\u0131nda ilk s\u0131rada yer alan i\u015fitme testidir. E\u015flik eden i\u015fitme kayb\u0131n\u0131n ortaya koyulmas\u0131 do\u011fru tan\u0131 koymak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemleri de s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r ancak kullan\u0131m amac\u0131 daha \u00e7ok kitle ve damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6nemli ve hayat\u0131 tehdit eden hastal\u0131klar\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131d\u0131r. Yard\u0131mc\u0131 di\u011fer testler aras\u0131nda videonistagmografi ve kalorik test, video-HIT, VEMP, ECoG, posturografi ve rotasyonel sandalye gibi y\u00f6ntemler yer almaktad\u0131r.<\/p>\n Ba\u015f d\u00f6nmesi nedenlerini i\u00e7 kulak ve beyin ile ilgili hastal\u0131klar olarak iki grupta incelemek gerekmektedir. \u0130\u00e7 kulak hastal\u0131klar\u0131 aras\u0131nda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclenler \u015funlard\u0131r: BPPV (kristal kaymas\u0131), denge siniri iltihab\u0131 (vestib\u00fcler n\u00f6rit) ve Meniere Hastal\u0131\u011f\u0131. BPPV saniyeler s\u00fcren ba\u015f d\u00f6nmesi ataklar\u0131 ve e\u015flik eden bulant\u0131 ve bazen de kusma ile kendini g\u00f6stermektedir. Belli bir ba\u015f pozisyonunda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden birisidir. Tedavide genellikle uygun manevralar yeterli gelmektedir. Denge siniri iltihab\u0131 (vestib\u00fcler n\u00f6rit) \u00e7ok \u015fiddetli ba\u015f d\u00f6nmesi ve e\u015flik eden bulant\u0131 ve kusma ile kendini g\u00f6stermektedir. Kusma nedeniyle \u00f6nemli s\u0131v\u0131 \u2013 elektrolit bozukluklar\u0131na da neden olabilen bu klinik tabloda g\u00fcnler hatta haftalar s\u00fcren ba\u015f d\u00f6nmesi giderek azalmakta ve s\u0131kl\u0131kla destek tedavisine ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Meniere Hastal\u0131\u011f\u0131 ise benze \u015fekilde ataklar ile kendini g\u00f6stermektedir. Ba\u015f d\u00f6nmesi ata\u011f\u0131na e\u015flik eden \u015fikayetler aras\u0131nda i\u015fitme kayb\u0131, \u00e7\u0131nlama ve kulakta dolgunluk hissi yer almaktad\u0131r. Her atak sonras\u0131nda i\u015fitme kayb\u0131nda k\u0131smen de olsa bir d\u00fczelme g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Ne var ki zaman i\u00e7inde i\u015fitme kayb\u0131nda anlaml\u0131 bir k\u00f6t\u00fcle\u015fme ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. Hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi (tuz ve kafein k\u0131s\u0131tlanmas\u0131), ila\u00e7 tedavisi, kulak i\u00e7i enjeksiyonlar ve gerekirse cerrahi m\u00fcdahaledir. Bunlar\u0131n yan\u0131nda i\u00e7 kulak ile ilgili ba\u015f d\u00f6nmesi yapan \u00e7ok say\u0131da hastal\u0131k bulunmaktad\u0131r. \u0130\u00e7 kulakta kemik dokuda b\u00f6lgesel erime \/ yumu\u015fama, orta kulak iltihaplar\u0131na ba\u011fl\u0131 olan veya olmayan i\u00e7 kulak iltihaplar\u0131 (labirentit), i\u00e7 kulak travmas\u0131 (ses, patlama, bas\u0131n\u00e7), damarsal yap\u0131lar\u0131n denge sinirine bas\u0131 yapmas\u0131 gibi nedenler bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ba\u015f d\u00f6nmesine neden olan n\u00f6rolojik hastal\u0131klar i\u00e7inde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u0131k g\u00f6r\u00fclenler aras\u0131nda vestib\u00fcle migren yer almaktad\u0131r. Vestib\u00fcler migrende temel \u00f6zellik ba\u015f a\u011fr\u0131sn\u0131n tabloya e\u015flik etmesidir. Ne var ki ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ba\u015f d\u00f6nmesinde bap\u0131ms\u0131z olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilmekte ve \u0131\u015f\u0131k \/ ses hasasiyeti gibi migrenin temel \u00f6zellikleri e\u015flik etmektedir. Bu hastalarda ta\u015f\u0131t tutmas\u0131 \u015fikayeti de bulunabilmektedir. Vestib\u00fcler migrende medikal tedavi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ba\u015f d\u00f6nmesine neden olan di\u011fer n\u00f6rolojik hastal\u0131klar aras\u0131nda beyin kitleleri ve damar t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 yer almaktad\u0131r. Beyin kitleleri genellikle daha uzun s\u00fcreli olan ve ataklar halinde seyretmeyen dengesizlik hissine neden oldu\u011funu bilmek gerekmektedir. Damar t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 ise genellikle ani ba\u015flayan \/ akut ba\u015f d\u00f6nmesine neden olmaktad\u0131r. Bu hastalar s\u0131kl\u0131kla acil servise ba\u015fvurdu\u011fundan, hekimin i\u00e7 kulak veya beyin ile ilgili hastal\u0131klar\u0131n ayr\u0131m\u0131n\u0131 yapmas\u0131 beklenmektedir. Bu hastalarda s\u0131kl\u0131kla acil \u015fartlarda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemleri kullan\u0131lsa da \u00f6nemle hat\u0131rlatmak gerekir ki hekimin de\u011ferlendirmesi ve muayenesi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeden daha hassast\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Vertigo (ba\u015fd\u00f6nmesi) Konu hakk\u0131nda detayl\u0131 ve g\u00fcncel bilgiler i\u00e7in bu makaleyi okuyun<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[127,211,25,88,242],"class_list":["post-3142","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kulak-burun-bogaz","tag-bas-donmesi","tag-hareket","tag-hasta","tag-hastalik","tag-ortaya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3142"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3143,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142\/revisions\/3143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}