Koku duyusu, havada suda veya karada ya\u015fayan canl\u0131lar\u0131n hepsinde bulunur. \u0130nsano\u011flunda koku duyusu, do\u011fadaki bir\u00e7ok canl\u0131ya g\u00f6re k\u00f6relmi\u015ftir. Ancak insanlar alg\u0131lama yeteneklerinin geli\u015fmi\u015fli\u011fi nedeniyle pek \u00e7ok kokuyu tan\u0131mlayabilmektedir. Son y\u0131llarda insano\u011flunun bir trilyonun \u00fczerindeki kokuyu ay\u0131rt edebilecek yetenekte oldu\u011fu ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, insanlar koku duyusu ile birlikte tat duyusunun i\u015flenmesi ile ortaya \u00e7\u0131kan lezzet alg\u0131s\u0131 ile y\u00fczden fazla lezzet bile\u015fenini ay\u0131rt edebilmektedir.<\/p>\n
Nas\u0131l Koku Al\u0131r\u0131z?<\/strong><\/p>\n Koku almada temel olarak kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z olfakt\u00f6r alan, burun \u00e7at\u0131s\u0131nda yer al\u0131r. Koku alg\u0131lamas\u0131nda rol alan 3 sinir vard\u0131r. Bunlar oflakt\u00f6r sinir, trigeminal sinir ve terminal sinirdir. Koku duyusunun b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131, oflakt\u00f6r sinir sa\u011flar. Trigeminal sinir u\u00e7lar\u0131ysa, belirli kokulara kar\u015f\u0131 koruma reflekslerini uyar\u0131r. Trigeminal sinir, amonyak kokusu ve ac\u0131 biber kokusunu al\u0131r ancak sert ve kimyasal olan bu kokular\u0131 a\u011fr\u0131l\u0131 uyaran olarak alg\u0131layabilir. Trigeminal sinir dokunmaya, \u0131s\u0131ya, a\u011fr\u0131 uyaran\u0131na ve pek \u00e7ok k\u00f6t\u00fc kokuya yan\u0131t verir. Terminal sinir ise son zamanlarda \u00fczerinde durulan ve koku \u00fczerine etkisi incelenen bir anatomik yap\u0131d\u0131r, \u00fcreme ile il\u015fikisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n Koku alma duyusuna y\u00f6nelik yeteneklerimiz \u00fc\u00e7 temel bile\u015fenle ayr\u0131l\u0131r. Bunlar:<\/p>\n -Tan\u0131ma<\/p>\n -Ay\u0131rt etme<\/p>\n -Koku fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 (koku alma e\u015fi\u011fi)<\/p>\n Koku duyusunun do\u011fumdan itibaren aktif oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Deneyimler ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda her bireyde farkl\u0131 hedonik kod olu\u015farak koku alg\u0131lanmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Sa\u011flanan koku ba\u011flant\u0131s\u0131, koku haf\u0131zas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Koku haf\u0131zas\u0131 burnun iki tarafl\u0131 uyar\u0131lmas\u0131 ile sa\u011flanmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden tek tarafl\u0131 burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olanlarda daha zay\u0131f bir koku haf\u0131zas\u0131 mevcuttur.<\/p>\n Koku Alma Bozuklu\u011fu Nedir?<\/strong><\/p>\n Koku alma bozukluklar\u0131 toplumda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve bu durum genel pop\u00fclasyonun %20’sini etkiler. Peki bu koku alma bozukluklar\u0131n\u0131n nedenleri nedir?<\/p>\n – \u00dcst Solunum Yolu Enfeksiyonu: Bu durum orta ya\u015fl\u0131 ve ya\u015fl\u0131 insanlarda daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken, koku alma kay\u0131plar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %20-30’unu olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00dcst solunum yolu enfeksiyonlar\u0131n\u0131n koku alma fonksiyonunu etkiledi\u011fi en yayg\u0131n durumlar so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, influenza ve HIV gibi vir\u00fcsler olarak bilinir. So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve grip gibi \u00fcst solunum yolu enfeksiyonlar\u0131 sonucu olu\u015fan burun t\u0131kan\u0131klar\u0131nda ge\u00e7ici koku alma bozukluklar\u0131 meydana gelir. Bu durumlarda ortaya \u00e7\u0131kan koku alma kay\u0131plar\u0131n\u0131n herhangi bir tedavisi olmamakla iyile\u015fme artt\u0131k\u00e7a koku alma bozukluklar\u0131n\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n – Nazal ve Paranazal Sin\u00fcs Hastal\u0131klar\u0131: Bu t\u00fcr durumlar burun i\u00e7erisinde hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engeller. Nazal polipozisi olan ve olmayan kronik rinosin\u00fczit koku alma bozuklu\u011funa neden olan en yayg\u0131n hastal\u0131klar\u0131ndand\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ayn\u0131 zamanda burundaki septum deviasyonu ve burun e\u011frili\u011fi problemleri de koku alma bozuklu\u011funa neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n – Kafa Travmas\u0131: Kafa travmas\u0131 ge\u00e7iren hastalar\u0131n yaklal\u0131k %5 ila %10’unda koku kayb\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada koku kayb\u0131 olan hastalara on iki hafta koku e\u011fitimi verilmi\u015f ve e\u011fitim sonunda hastalar\u0131n \u00fc\u00e7te birinde koku hassasiyetinin artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n – N\u00f6rolojik Problemler:Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131, epilepsi ve bili\u015fsel bozukluklar gibi bir\u00e7ok n\u00f6rodejeneratif hastal\u0131k koku alma duyusunda bozukluklara neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n – Psikiyatrik Hastal\u0131klar: Depresif hastal\u0131klar, bipolar, alkolik psikoz, anoreskiya nervoza, \u015fizofreni gibi bir\u00e7ok psikiyatrik hastal\u0131k koku alma duyusunu etkilemektedir.<\/p>\n – Toksinler ve \u0130la\u00e7lar: Y\u00fcksek miktarda toksine maruz kalmak koku alma fonksiyonunu etkiler. Fosfor, klorin gaz\u0131, metal tozlar, kimyasal \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcler, asit, ya\u011f buhar\u0131, sigara duman\u0131, benzin, amonyak, kuaf\u00f6r kimyasallar\u0131, \u00e7inkolar, ev temizleyicileri gibi maddeler koku alma fonksiyonunu etkileyen en \u00f6nemli maddeler aras\u0131nda yer al\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra antiasid ve sempatomimetik, antitiroid, tetrasiklin gibi ila\u00e7lar da koku bozuklu\u011funa neden olur.<\/p>\n Koku Alma Bozuklu\u011fu Tan\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n Hastan\u0131n doktora ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 takiben, hikayesi ve \u00f6zge\u00e7mi\u015fi de\u011ferlendirilir. Fizik muayene s\u0131ras\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 endoskopik muayene yap\u0131l\u0131r. Kan testi ve tomografi, MR gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme y\u00f6ntemleri de gerekebilir. Koku testleri ile koku alma seviyesi saptan\u0131r. Koku Alma Bozuklu\u011fu Tedavisi<\/strong><\/p>\n Koku alma bozuklu\u011fu tedavisi genellikle altta yatan hastal\u0131klara ba\u011fl\u0131 de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in \u00f6zellikle koku alma bozukluklar\u0131 konusunda tecr\u00fcbeli olan bir kulak burun bo\u011faz uzman\u0131 taraf\u0131ndan teavi edilmesi daha do\u011fru sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Medikal ya da cerrahi tedavi gerekebilir. Koku kayb\u0131n\u0131n nedeninin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 en \u00f6nemli a\u015famad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durum hastan\u0131n ya\u015fam kalitesini iyile\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lacak tedavi se\u00e7eneklerini ve \u00f6nerilerini do\u011frudan etkiler. Bu tedavi y\u00f6ntemleri aras\u0131nda \u00e7inko elementinin, A ve B vitaminin kullan\u0131lmas\u0131 yayg\u0131nd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu maddelerin koku duyusu i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra koku alma bozuklu\u011fu \u00fcst solunum enfeksiyonlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan ki\u015filerde bu problemleri ertelemeden mutlaka doktora ba\u015fvurmas\u0131 gerekir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu durumun ertelenmesi ileri boyutta koku alma bozukluklar\u0131na neden olabilir. Burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan hastalara kortizon i\u00e7eren burun spreyleri \u00f6nerilirken alerjik ya da sin\u00fczit problemleri ya\u015fayan ki\u015filere de uygun tedaviler \u00f6nerilir. Ayr\u0131ca hastan\u0131n yo\u011fun kimyasal i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnleri uzun s\u00fcreli solumamas\u0131, sigara kullanmamas\u0131 ve kullan\u0131lan ortamlardan uzakla\u015fmas\u0131 gerekir.<\/p>\n Koku e\u011fitimi de koku alma bozuklu\u011funda kullan\u0131lan bir tedavi y\u00f6ntemidir. Bu tedavinin etkinli\u011fi \u00f6zellikle \u00fcst solunum yolu enfeksiyonlar\u0131ndan sonra daha fazla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Koku e\u011fitiminde \u00e7e\u015fitli aromatik ya\u011flar\u0131n kokular\u0131 d\u00fczenli olarak koklat\u0131larak koku h\u00fccrelerinin rejenerasyonu ve koku haf\u0131zas\u0131n\u0131n tekrar kazan\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Koku duyusu nedir? Konu hakk\u0131nda detayl\u0131 ve g\u00fcncel bilgiler i\u00e7in bu makaleyi okuyun<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[32,88,116,557,38],"class_list":["post-3200","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kulak-burun-bogaz","tag-burun","tag-hastalik","tag-koku","tag-koku-alma","tag-neden"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3201,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200\/revisions\/3201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
B\u00f6ylece hastalar\u0131n koku alma fonksiyonlar\u0131nda bozukluk olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve koku yollar\u0131n\u0131n durumu de\u011ferlendirilir. Koku h\u00fccrelerinin kendini yenileyebilme \u00f6zelli\u011fi sayesinde do\u011fru bir hekim ve do\u011fru bir tedaviyle koku alma bozuklu\u011fu tedavisi m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n