{"id":3642,"date":"2024-05-08T19:36:05","date_gmt":"2024-05-08T16:36:05","guid":{"rendered":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/?p=3642"},"modified":"2024-05-08T19:36:05","modified_gmt":"2024-05-08T16:36:05","slug":"bademcik-ve-genizeti-hastaliklari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/bademcik-ve-genizeti-hastaliklari\/","title":{"rendered":"Bademcik ve genizeti hastal\u0131klar\u0131"},"content":{"rendered":"

Bademcik Ve Genizeti Hastal\u0131klar\u0131<\/strong><\/p>\n

Bademcikler ve Geniz Etinin Fonksiyonu Nedir ?<\/strong><\/p>\n

Burnun arka k\u0131sm\u0131 (geniz) ve bo\u011fazdaki zengin lenf dokusu Waldeyer Halkas\u0131 olarak isimlendirilmekte ve \u00f6zellikle hayat\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda a\u011f\u0131z ve burun yoluyla gelen enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 v\u00fccut savunma sisteminin cevap olu\u015fturmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. <\/p>\n

Waldeyer Halkas\u0131\u2019n\u0131 Olu\u015fturan Yap\u0131lar; Bademcikler (tonsiller), dil k\u00f6k\u00fc bademcikleri (lingual tonsiller), geniz eti (adenoid, faringeal tonsil), genizde \u00f6staki kanal\u0131 a\u011fz\u0131nda bulunan lenf dokusu (tubal tonsiller, Gerlah tonsili), bo\u011faz\u0131n arka duvar\u0131nda yer alan lenfoid follik\u00fcllerdir. \u00c7ocuklarda bu anatomik yap\u0131lar aras\u0131nda \u00f6zellikle bademcikler ve geniz eti<\/strong> kronik enfeksiyon oda\u011f\u0131 olabilmeleri ve boyutlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi sonucu ikincil problemlere neden olabilmelerinden dolay\u0131 farkl\u0131 \u00f6neme sahiptirler. <\/p>\n

Bademcikler ( Tonsiller )<\/strong><\/p>\n

Bademcikler bo\u011faz\u0131n her iki yan\u0131nda yer alan ve bir kaps\u00fcl ile \u00e7evre dokulardan ayr\u0131lan lenf dokular\u0131d\u0131r. Bademciklerin \u00fczerinde bulunan ve kript ad\u0131 verilen 15-20 adet girinti \u00e7evresinde yerle\u015fmi\u015f lenf h\u00fccresi guruplar\u0131 a\u011f\u0131z yolu ile gelen miro organizmalara kar\u015f\u0131 savunma sistemi cevab\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynar. Bademcikler bu girintilerde biriken \u00f6l\u00fc h\u00fccreler ve g\u0131da art\u0131klar\u0131 i\u00e7inde yerle\u015fen ve ila\u00e7 tedavileri ile tam olarak temizlenemeyen bakteriler nedeni ile kronik enfeksiyon kayna\u011f\u0131 haline gelebilirler. Bademciklerinde kronik enfeksiyon odaklar\u0131 olu\u015fan \u00e7ocuk ve eri\u015fkinlerde v\u00fccut direncinin azald\u0131\u011f\u0131 durumlarda d\u0131\u015far\u0131dan yeni bir enfeksiyon bula\u015fmasa bile mevcut enfelsiyon odaklar\u0131 aktive olarak tekrarlayan akut bademcik iltihaplar\u0131na neden olabilirler. Bademciklerdeki lenf dokular\u0131n\u0131n tekrarlayan enfeksiyonlara ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7o\u011falmas\u0131 sonucunda bademcik boyutlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi solunum kanal\u0131nda daralmaya ba\u011fl\u0131 olarak horlama, uykuda t\u0131kanma ve nefes durmas\u0131 (apne) gibi \u015fik\u00e2yetlere de neden olabilir.<\/p>\n

Geniz Eti ( Adenoid )<\/strong><\/p>\n

Burnun arkas\u0131nda geniz b\u00f6lgesinin tavan\u0131nda yer alan geniz eti yayg\u0131n lenf dokusu \u015feklindedir ve bademcikler gibi \u00e7evre dokularla s\u0131n\u0131r olu\u015fturan bir kaps\u00fcl\u00fc yoktur. Burun yolu ile gelen enfeksiyon etkenlerine kar\u015f\u0131 v\u00fccut savunma sisteminin ilk cevab\u0131n\u0131 olu\u015fturan geniz etinin ge\u00e7irilen enfeksiyonlar sonucunda b\u00fcy\u00fcyerek burnun arkada genize a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 delikleri (koana) t\u0131kayacak boyuta gelmesi burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, horlama, uykuda t\u0131kanma (apne) gibi \u015fik\u00e2yetlere neden olabilir. Do\u011fum s\u0131ras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck boyutta olan geniz eti i\u00e7erisindeki lenf dokusu hayat\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda burun yolu ile gelen d\u0131\u015f etkenlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k\u00e7a yap\u0131sal \u00f6zelliklere ve enfeksiyon s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ki\u015fiden ki\u015fiye farkl\u0131 oranlarda olmak \u00fczere \u00e7o\u011fal\u0131r ve bu reaksiyonun belirgin oldu\u011fu \u00e7ocuklarda genellikle \u00fc\u00e7-d\u00f6rt ya\u015flar\u0131nda burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 \u015fikayetler g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flar. Geniz etindeki lenfatik doku \u00e7o\u011falmas\u0131 alt\u0131-yedi ya\u015flar\u0131na kadar devam ettikten sonra giderek azal\u0131r ve k\u00fc\u00e7\u00fclmeye ba\u015flayan geniz eti genellikle 10-12 ya\u015f\u0131ndan itibaren hacim olarak t\u0131kanma yapmayacak boyuta geriler. Ayn\u0131 zamanda s\u0131k tekrarlayan geniz eti enfeksiyonlar\u0131 geniz b\u00f6lgesinin iki yan\u0131na a\u00e7\u0131lan ve orta kulak bas\u0131nc\u0131n\u0131n e\u015fitlenmesini sa\u011flayan \u00d6staki kanal\u0131n\u0131n fonksiyonlar\u0131n\u0131 bozarak orta kulakta negatif bas\u0131n\u00e7 ve s\u0131v\u0131 toplanmas\u0131na (ef\u00fczyonlu otitis media) veya tekrarlayan orta kulak iltihaplar\u0131na (akut otitis media) neden olabilir.<\/p>\n

Akut Bademcik Ameliyat\u0131 (Akut Tonsillit )<\/strong><\/p>\n

Bademciklerin aktif enfeksiyonu olan akut bademcik iltihab\u0131<\/strong> neden olan mikroorganizmaya ve hastan\u0131n savunma sisteminin direncine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen \u015fiddette \u015fikayet ve bulgulara neden olur.Akut bademcik iltihab\u0131na neden olan ba\u015fl\u0131ca Etkenler: bakteriler :<\/strong> A Grubu Beta hemolitik Streptokoklar, Stafilokoklar, Pn\u00f6mokok, H. influenza, ve anaerob bakteriler, vir\u00fcsler : Influenza, parainfluenza vir\u00fcsleri, Herpes simpleks vir\u00fcs\u00fc, Coxsackie vir\u00fcs\u00fc, Ekovir\u00fcsler, Rinovir\u00fcsler, Respiratuar sinsityal vir\u00fcst\u00fcr (RSV).<\/p>\n

Akut Bademcik Ilt\u0131hab\u0131n\u0131n Belirtileri Nelerdir ?<\/strong><\/p>\n

\u00d6zellikle beta hemolitik streptokoklar nedeni ile olu\u015fan bademcik iltihaplar\u0131nda \u015fikayetler vir\u00fcs kaynakl\u0131 iltihaplara g\u00f6re daha \u015fiddetlidir. Enfeksiyonun ba\u015flamas\u0131 ile birlikte k\u0131sa s\u00fcrede y\u00fcksek ate\u015f ve titreme izlenir, takiben \u015fiddetli bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 olu\u015fur. Bo\u011faz b\u00f6lgesindeki kaslar\u0131n etkilenmesi yutma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcne neden olur. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, kulaklara vuran a\u011fr\u0131, halsizlik, eklem a\u011fr\u0131lar\u0131 vard\u0131r. \u015eikayetler genellikle 4-6 g\u00fcnden sonra gerilemeye ba\u015flayarak 7-8 g\u00fcnde d\u00fczelir. Erken d\u00f6nemde uygun tedavi ba\u015flanan hastalarda \u015fikayetler 24-48 saat i\u00e7inde kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir. Okul \u00f6ncesi d\u00f6nemdeki \u00e7ocuklarda viral etkenler, ad\u00f6lesan ve gen\u00e7-eri\u015fkinlerde ise bakteriyel etkenler daha s\u0131k enfeksiyon kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Akut Bademcik iltihab\u0131nda Muayene Bulgular\u0131 Nas\u0131ld\u0131r?<\/strong><\/p>\n

Hastalar\u0131n muayenesinde bademciklerin \u00fczerinde farkl\u0131 miktarda beyaz zarlar ve bademcik \u00fczerindeki girintilerin (kript) a\u00e7\u0131l\u0131\u015f yerlerinde iltihap izlenir. Bademcikler \u00fczerinde kanama odaklar\u0131 ve bo\u011fazda t\u00fcm lenfoid dokuda reaksiyon olabilir. Bo\u011faz genel olarak k\u0131zar\u0131k ve \u015fi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmdedir. Boyun \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7ene k\u00f6\u015fesi arkas\u0131ndaki lenf bezlerinde b\u00fcy\u00fcme ve a\u011fr\u0131 s\u0131kl\u0131kla izlenir.<\/p>\n

Akut Bademcik \u0130ltihab\u0131nda Laboratuvar Bulgular\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n

Kan say\u0131m\u0131 tetkikinde beyaz k\u00fcre art\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. CRP, Sedimentasyon de\u011ferleri genellkle normalin \u00fczerindedir.<\/p>\n

Kanda normal Antistreptolizin O antikoru (ASO) seviyesi166-200 u\/dl’dir, bunun \u00fczerindeki de\u011ferler ge\u00e7irilmi\u015f streptokok enfeksiyonu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n

Enfeksiyona neden olan mikroorganizma bo\u011fazdan al\u0131nan s\u00fcr\u00fcnt\u00fcn\u00fcn mikroskopik incelemesinde gram boyama ile belirlenir, ayn\u0131 zamanda bo\u011faz k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00fcretilebilir ve hangi antibiyotiklere duyarl\u0131 oldu\u011fu saptanabilir<\/p>\n

Streptokoklara ba\u011fl\u0131 enfeksiyonlarda h\u0131zl\u0131 streptokok testi de tan\u0131da kullan\u0131labilir ancak yalanc\u0131 negatif sonu\u00e7 verebilece\u011fi ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Akut Bademcik \u0130ltihab\u0131n\u0131n Tedavisi<\/strong><\/em><\/p>\n

Hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde yeterli s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131 ve istirahat \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u0130la\u00e7 olarak a\u011f\u0131z antiseptikleri, a\u011fr\u0131 kesici, ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc ila\u00e7lar ve bakteri kaynakl\u0131 enfeksiyonlarda antibiyotikler kullan\u0131l\u0131r. A\u011f\u0131z yolu ile antibiyotik tedavisi ba\u015flanan hastalarda tedavinin en az 10 g\u00fcn s\u00fcre ile kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Klini\u011fin a\u011f\u0131r olmas\u0131 halinde a\u011f\u0131zdan ila\u00e7 al\u0131m\u0131n\u0131m zorlu\u011fu da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak damar yolu ile yada kas i\u00e7i enjeksiyon olarak tedavi ba\u015flanabilir. Bu durumda ilk tercih kas i\u00e7i (IM) prokain penisilindir. Eri\u015fkin hastalarda g\u00fcnde iki kez 800.000 u IM uygulamaya 3-4 g\u00fcn devam edildikten sonra klini\u011fin d\u00fczelmesi ile tedavi a\u011f\u0131z yolu ile penisilin grubu ila\u00e7lar kullan\u0131larak 10 g\u00fcne tamamlanabilir ya da depo benzatin penisilin bir kez 1.200.000 u kas i\u00e7i enjeksiyon yap\u0131larak tedavi sonland\u0131r\u0131labilir. Beta-laktamaz \u00fcreten mikroorganizmalar\u0131n ortamda bulunmas\u0131 halinde penisilin ile uygulanan tedaviye cevap azalacakt\u0131r. Bu durumun k\u00fclt\u00fcr ile saptanmas\u0131n\u0131 takiben antibiyogram yap\u0131larak uygun antibiyoti\u011fe ge\u00e7ilmelidir.<\/p>\n

Akut Bademcil \u0130ltihaplar\u0131nda Ay\u0131r\u0131c\u0131 Tan\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n

Akut bademcik iltihab\u0131 ile en fazla kar\u0131\u015fan hastal\u0131klar enfeksiyoz monon\u00fckleozis, difteri ve k\u0131z\u0131ld\u0131r.<\/p>\n

Enfeksiyoz Monon\u00fckleozis <\/strong>hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkeni Epstain Barr Vir\u00fcs\u00fcd\u00fcr (EBV) . Okul d\u00f6nemi \u00e7ocuklarda s\u0131kl\u0131kla izlenen ve halk aras\u0131nda \u00f6p\u00fcc\u00fck hastal\u0131\u011f\u0131 olarak da bilinen bu enfeksiyon t\u00fck\u00fcr\u00fck ve havadaki damlac\u0131klar yolu ile bula\u015fmaktad\u0131r. Klinik bulgular\u0131 akut bademcik iltihab\u0131na \u00e7ok benzer, y\u00fcksek ate\u015f, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, bademciklerde b\u00fcy\u00fcme, k\u0131zarma ve takiben bademcikleri kaplayan beyaz-gri renkli zar izlenir. Boyunda lenf nodlar\u0131nda b\u00fcy\u00fcme ile birlikte vir\u00fcs\u00fcn kanda yay\u0131lmas\u0131 ile karaci\u011fer ve dalakta b\u00fcy\u00fcme olur. Tan\u0131da kanda monosit ad\u0131 verilen h\u00fccrelerde artma, bu hastal\u0131\u011fa \u00f6zel h\u00fccrelerin izlenmesi ve immunolojik testlerden yararlan\u0131l\u0131r. Beyaz k\u00fcre toplam say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015f olmamas\u0131, sedimentasyon ve CRP art\u0131\u015f\u0131, karaci\u011fer enzim seviyelerinde y\u00fckselme, karaci\u011fer, dalak b\u00fcy\u00fcmesinin saptanmas\u0131 tan\u0131da faydal\u0131 olan di\u011fer bulgulard\u0131r. Hastalarda mikroskopla yap\u0131lan kan yaymas\u0131 de\u011ferlendirmesi benzer bulgulara neden olabilen di\u011fer kan hastal\u0131klar\u0131n\u0131n ayr\u0131m\u0131 y\u00f6n\u00fcnden olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Difteri hastal\u0131\u011f\u0131nda <\/strong>ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6nemi yava\u015f, genel bulgular belirgin de\u011fildir. Ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, nefes darl\u0131\u011f\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, boyunda lenf bezi \u015fi\u015fmeleri izlenir. Bademcikler \u00fczerinde kal\u0131n, gri, tabana s\u0131k\u0131 yap\u0131\u015f\u0131k zar olu\u015fur. Bademcikler \u00fczerindeki zar\u0131n kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kanama olmas\u0131 tipiktir. Sinir sistemini ve kalbi etkileyen toksinler salg\u0131lamas\u0131 nedeni ile ate\u015f ile uyumsuz kalp \u00e7arp\u0131nt\u0131s\u0131 saptanabilir. Tan\u0131 Gram boyama ve bo\u011faz k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile konur. A\u015f\u0131lama programlar\u0131 ile hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclem s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a azalm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n

K\u0131z\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131<\/strong> \u00f6zel bir toksin \u00fcreten streptokoklara ba\u011fl\u0131 olu\u015fur, bademcikler \u00fczerinde kal\u0131n zar olu\u015fumu ve dilde k\u0131rm\u0131z\u0131 benekli g\u00f6r\u00fcn\u00fcm (\u00e7ilek dil) izlenir. V\u00fccutta yayg\u0131n kabar\u0131k d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler vard\u0131r. Tan\u0131, bo\u011faz k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve immunolojik testlerle konur.<\/p>\n

Kronik Bademcik \u0130ltihab\u0131 <\/strong><\/p>\n

Tekrarlayan enfeksiyonlara ba\u011fl\u0131 geli\u015fen bademci\u011fin kal\u0131c\u0131 iltihab\u0131d\u0131r. Bademciklerde b\u00fcy\u00fcme, yap\u0131s\u0131nda bozulma, girintilerinde (kript) t\u0131kanma ve \u00e7o\u011fu zaman enfekte \u00f6l\u00fc h\u00fccre art\u0131klar\u0131n\u0131n birikimi (magma) izlenir. Bademcikler tekrarlayan enfeksiyonlarla genellikle b\u00fcy\u00fcmelerine kar\u015f\u0131n bazen k\u00fc\u00e7\u00fclerek kaybolabilirler. Kronik tonsillitte etken bademcik i\u00e7inde, kriptlerde yerle\u015fmi\u015f bakterilerdir.<\/p>\n

Kronik Bademcil \u0130ltihab\u0131n\u0131n Bulgular\u0131: <\/strong><\/em>Tekrarlayan bo\u011faz a\u011fr\u0131lar\u0131, bademciklerde b\u00fcy\u00fcme ve damarlanma art\u0131\u015f\u0131, kriptlerde biriken kirli sar\u0131-beyaz renkli, k\u00f6t\u00fc kokulu h\u00fccre ve g\u0131da art\u0131klar\u0131, ara ara tekrarlayan ate\u015fli enfeksiyon ataklar\u0131, eklem a\u011fr\u0131lar\u0131, halsizlik, boyunda lenf bezi \u015fi\u015fmeleridir.,<\/p>\n

Kronik Bademcik iltihaplar\u0131nda Tedavi<\/strong><\/em><\/p>\n

S\u0131k tekrarlayan enfeksiyonlarda koruyucu antibiyotik (ayl\u0131k depo penisilin enjeksiyonlar\u0131) kullan\u0131labilmekle beraber genellikle bademciklerin al\u0131nmas\u0131 (tonsillektomi) tercih edilmektedir. \u00dc\u00e7 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda bademciklerin s\u0131k enfeksiyon olu\u015fmamas\u0131na kar\u015f\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 sorun olu\u015fturuyorsa bademciklerin hayat\u0131n bu d\u00f6neminde belirgin olan v\u00fccut savunma sistemi \u00fczerindeki katk\u0131lar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131 ile tam olarak al\u0131nmas\u0131 yerine hava kanal\u0131n\u0131 rahatlatacak \u015fekilde k\u0131smen k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi tercih edilebilir. Bu ama\u00e7la uygulanan tekniklere bademcik ameliyat\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda de\u011finilecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Burnun arka k\u0131sm\u0131 (geniz) ve bo\u011fazdaki zengin lenf dokusu Waldeyer Halkas\u0131 olarak isimlendirilmekte ve \u00f6zellikle hayat\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda a\u011f\u0131z ve burun yoluyla gelen enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 v\u00fccut savunma sisteminin cevap olu\u015fturmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[578,142,91,564,38],"class_list":["post-3642","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kulak-burun-bogaz","tag-bademcik","tag-bogaz","tag-enfeksiyon","tag-lenf","tag-neden"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3643,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3642\/revisions\/3643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}