\u0130nsanl\u0131k tarihinin en ciddi pandemilerinden birisi ge\u00e7en \u00fc\u00e7 y\u0131lda ya\u015fand\u0131. \u00d6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131k yapabilme g\u00fcc\u00fc azalmakla birlikte COVID-9\u2019un yay\u0131l\u0131m\u0131 s\u00fcrmektedir. \u00d6te yandan t\u00fcm \u00fclkelerde ekonomik, politik ve sosyal nedenlerden dolay\u0131 COVID-19 ile ilgili \u00f6nlemler kald\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130nsanlar izolasyondan ve maske takmaktan yoruldu\u011fu i\u00e7in ani bir rahatlama ile b\u00fct\u00fcn \u00f6nlemleri unutup kalabal\u0131k ortamlara ak\u0131n ettiler. \u00dc\u00e7 y\u0131ll\u0131k korunman\u0131n sonucunda immun sistemlerimiz haz\u0131rl\u0131ks\u0131z oldu\u011fundan, birdenbire mikroplarla yeniden temas sonras\u0131 bu d\u00f6nemde viral \u00fcst solunum yollar\u0131 enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131na s\u0131k\u00e7a rastlar olduk.<\/p>\n
\u00d6n\u00fcm\u00fcz k\u0131\u015f ve insanlar kapal\u0131 ortamlarda ve kalabal\u0131klar halinde daha fazla zaman ge\u00e7irecekler. Enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131n\u0131n kapal\u0131 ve kalabal\u0131k ortamlarda yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ektir. Ge\u00e7en haftalarda D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Ghebreyesus ve ABD Ba\u015fkan\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k dan\u0131\u015fman\u0131 Anthony Fauci \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde salg\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131 ve hatta daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilecek mutasyonlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi hususunda uyar\u0131larda bulundular.<\/p>\n
ABD\u2019de yeni ortaya \u00e7\u0131kan BQ-1, BQ-1.1, BBX varyant\u0131 son bir ayda oniki kat artm\u0131\u015ft\u0131r. NY ve New Jersey eyaletinde COVID-19 hastalar\u0131n\u0131n %20\u2019sini bu varyantlar olu\u015fturmu\u015ftur. Covid-19-Omicron varyantlar\u0131n\u0131n yeni subvaryantlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan bu grup i\u00e7in COVID SOUP<\/strong> (Covid \u00e7orbas\u0131) ismi verildi ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki k\u0131\u015f d\u00f6neminde bu mikroplarla salg\u0131nlar\u0131n olaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.<\/p>\n Yeni salg\u0131n\u0131n D\u00fcnyan\u0131n pek\u00e7ok yerine hatta Antartika k\u0131tas\u0131na kadar yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ile ilgili bilgilerimiz mevcuttur. Latin Amerika \u00fclkelerinde ciddi say\u0131da virus bula\u015f\u0131 ve \u00f6l\u00fcmlerin tekrar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bildirilmektedir. \u00c7in\u2019de ba\u015fkent Pekin\u2019inde dahil oldu\u011fu belli baz\u0131 b\u00f6lgelerde ciddi \u015fekilde Covid yay\u0131l\u0131m\u0131 sonucunda izolasyon uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclke genelinde vakalar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 son salg\u0131n dalgas\u0131nda, Omicron’un bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek BA.5.2 alt varyant\u0131n\u0131n etkili oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Burada toplam 13 milyon insan bir hafta s\u00fcreyle yeniden karantinaya al\u0131nm\u0131\u015f ve yeniden test yapma zorunlulu\u011fu getirilmi\u015ftir.<\/p>\n Son iki ay i\u00e7inde Avrupa, Kanada ve Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ndeki \u00e7ocuk hastal\u0131klar\u0131 hastanelerinde respiratuvar sinsitiyal vir\u00fcs (RSV<\/strong>) tan\u0131s\u0131 ile yat\u0131r\u0131lan \u00e7ocuk hasta say\u0131s\u0131nda ciddi oranda art\u0131\u015f bildirilmektedir. RSV \u00e7ocuklarda ve 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc bireylerde ciddi komplikasyonlara neden olabilen viral bir \u00fcst solunum yolu hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu virus D\u00fcnya\u2019da y\u0131ll\u0131k ortalama 160.000 civar\u0131nda insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olmakta ve bunlar\u0131n 100.000\u2019ini be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n Ekim ay\u0131n\u0131n sonunda \u0130ngiltere\u2019de H5N1 (ku\u015f gribi ) influenza<\/strong> salg\u0131n\u0131 ba\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Kus gribi vaka say\u0131s\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyada son y\u0131lda bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re iki kat artt\u0131\u011f\u0131 bildirmektedir. Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Latin Amerika \u00fclkeleri ba\u015fta olmak \u00fczere pek\u00e7ok \u00fclkede influenza salg\u0131nlar\u0131n\u0131n son bir ayda art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi bildirilmektedir. Bunlar\u0131n yakla\u015f\u0131k %25\u2019inin H3N2 varyant\u0131 ile olu\u015ftu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. COVID-19 \u00e7ok g\u00fcncel oldu\u011fundan ve bizzat felaketi ya\u015fayarak tecr\u00fcbe etti\u011fimiz i\u00e7in ondan korku duyulmaktad\u0131r. Lakin influenza \u00e7ok daha tehlikeli olabilir ve ger\u00e7ekten de ge\u00e7mi\u015fte yery\u00fcz\u00fcnde pek\u00e7ok \u00f6l\u00fcmc\u00fcl influenza pandemileri ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. COVID-19 nedeniyle \u015fu ana kadar 6.6 milyon insan\u0131n vefat etti\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Oysa ki 1918 \u0130spanyol gribi esnas\u0131nda 40-50 milyon civar\u0131nda insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi tahmin edilmektedir.<\/p>\n Normalde her y\u0131l olmas\u0131 gereken zamandan bir ay \u00f6nce influenza ve RSV salg\u0131n\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu salg\u0131nlar her zamankinden daha yay\u0131l\u0131c\u0131 olup, mevcut vir\u00fcslerin hastal\u0131k yapma kapasitesinin ve hastaneye yatma oranlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu bildirilmektedir. En son yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada iki virusun bir arada bulunmas\u0131n\u0131n hybrid bir form olu\u015fturdu\u011fu ve bu formun v\u00fccudun savunma sisteminden kolayca kurtulabildi\u011fi bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n Bunlara ilaveten yine her y\u0131l k\u0131\u015f ve bahar aylar\u0131nda pik yapan ADENOV\u0130R\u00dcSLER <\/strong>bu y\u0131l daha erkenden g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve \u00e7ocuk polikliniklerinde hasta yo\u011funlu\u011funun artmas\u0131na vesile olmu\u015ftur. Bu vir\u00fcs v\u00fccudun t\u00fcm sistemlerini etkisi alt\u0131na alabilen ve \u00f6zellikle bulant\u0131-kusma, ate\u015f, halsizlik, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, g\u00f6z iltihaplar\u0131 ile karakterize hastal\u0131k yapabilmektedir. \u0130nfluenza ve RSV\u2019den farkl\u0131 olarak hem kulu\u00e7ka s\u00fcresi hem de hastal\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7irilme s\u00fcresi iki kat daha uzundur. \u00d6zellikle g\u00f6z enfeksiyonu \u00e7ok ciddi ve kal\u0131c\u0131 komplikasyonlara neden olabilmektedir.<\/p>\n \u00dclkelerde tekrar art\u0131s gosteren COVID-19 ile birlikte influenza (grip), respiratuar sinsitiyal vir\u00fcs (RSV) ve adenovirus vakalar\u0131ndaki y\u00fckselis QUADRUPLEDEM\u0130C <\/strong>(d\u00f6rtl\u00fc salg\u0131n)olarak de\u011ferlendirilebilir. T\u00fcm bu virus hastal\u0131klar\u0131n\u0131n ortak yan\u0131 septomlar\u0131n\u0131n neredeyse birbirlerine \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131 ve bu nedenle ay\u0131rd edilmelerinin \u00e7ok zor olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n KORUNMA<\/strong><\/p>\n SOSYAL MESAFE – MASKE – EL H\u0130JYEN\u0130 – \u0130ZOLASYON<\/p>\n A\u015f\u0131ya ula\u015f\u0131lman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 COVID-19 pandemisinin ilk a\u015famalar\u0131nda sosyal mesafe, maske ve el hijyeni hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in ilk ad\u0131mlar olarak uyguland\u0131 ve a\u015f\u0131 bulunana kadar bu \u00f6nlemlerle bir noktaya kadar ba\u015far\u0131 sa\u011fland\u0131.<\/p>\n Ba\u015fta COVID-19, nezle ve grip olmak \u00fczere su\u00e7i\u00e7e\u011fi, k\u0131zam\u0131k, k\u0131zam\u0131k\u00e7\u0131k, kabakulak, menenjit, difteri ve t\u00fcberk\u00fcloz havayolu ve damlac\u0131k ile bula\u015fan hastal\u0131klard\u0131r. Mikroplar konu\u015fma, nefes al\u0131p-verme, \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve hap\u015f\u0131r\u0131k esnas\u0131nda havadan yay\u0131l\u0131rlar. Kuvvetli bir hap\u015f\u0131r\u0131k s\u0131ras\u0131nda damlac\u0131k ya da ondan y\u00fcz kat daha k\u00fc\u00e7\u00fck boyutlardaki aerosoller havada 1,5 metre mesafeye sa\u00e7\u0131l\u0131r ve ortalama \u00fc\u00e7 saat kadar havada as\u0131l\u0131 kal\u0131rlar. Bu esnada orada bulunan bireyin havada as\u0131l\u0131 vaziyetteki mikropla temas\u0131 sonras\u0131 hasta olmas\u0131 t\u00fcm\u00fcyle v\u00fccudunun imm\u00fcn direncine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda enfeksiyon riskinin artt\u0131\u011f\u0131 mevsimlerde kapal\u0131 mekanlar ve kalabal\u0131k ortamlarda SOSYAL MESAFE \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n Yeterli sosyal mesafe hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131n\u0131 azalt\u0131r, ancak hastane, okul, toplu ta\u015f\u0131ma, restoran, kafe ve asans\u00f6rler gibi yeterli sosyal mesafeyi koruman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 kapal\u0131 ortamlar ve kalabal\u0131k alanlarda MASKE b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla vir\u00fcs y\u00fckl\u00fc damlac\u0131klar\u0131n ve havadaki aerosollerin yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131r. COVID-19’dan korunmak i\u00e7in y\u00fcz maskesi takanlarda son \u00fc\u00e7 y\u0131lda influenza ve nezle bula\u015fma oran\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi prati\u011fimizde g\u00f6zlemledik. Japonya\u2019da yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada COVID-19 enfeksiyonu esnas\u0131nda maske takan bireylerde hava yolu ile bula\u015fan enfektif hastal\u0131klar\u0131n o d\u00f6nem zarf\u0131ndaki g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda kayda de\u011fer oranda azalma oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmalar, enfeksiyonlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun insandan insana el ile temas yoluyla ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla eller bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n vekt\u00f6r\u00fc olarak kabul edilmektedir. EL H\u0130JYEN\u0130, \u00f6zellikle toplu ya\u015fan\u0131lan alanlarda bulunuldu\u011funda daha \u00f6nemlidir; kap\u0131 kolu, musluk kolu, klozet kapa\u011f\u0131, toplu ta\u015f\u0131mada el tutacaklari, asans\u00f6r d\u00fc\u011fmeleri ve market arabalar\u0131na temas etmekten ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir g\u00fcnde y\u00fczlerce el bunlara dokundu\u011fundan milyonlarca mikrop oraya yap\u0131\u015f\u0131r ve \u00fcremeye-\u00e7o\u011falmaya devam eder. \u00c7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fmada ellerde mikroplar\u0131n uzun s\u00fcre hayatta kalabildi\u011fi ve \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Kirli eller enfeksiyonlar\u0131 kolayca bula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in uygun el hijyeni ve el s\u0131kmama mikrop bula\u015ft\u0131rma riskini ciddi derecede azaltmaktad\u0131r. \u00d6l\u00fcmc\u00fcl Covid-19 salg\u0131n\u0131 esnas\u0131nda enfeksiyonu ciddi oranda yayma kapasitesi nedeniyle el s\u0131kma ciddi bir sa\u011fl\u0131k tehlikesi olarak kabul edilmi\u015f ve o d\u00f6nemde terk edilmesi \u015fiddetle \u00f6nerilmi\u015ftir.<\/p>\n Enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131n\u0131n m\u00fccadelesinde en etkili ve ak\u0131lc\u0131 y\u00f6ntem hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve hasta olmamak i\u00e7in \u00f6nlem almakt\u0131r. Hasta bireylerin semptomlar ba\u015flamadan en az bir g\u00fcn \u00f6ncesinden ba\u015flayarak yakla\u015f\u0131k yedi g\u00fcn boyunca mikrobu \u00e7evresindeki insanlara bula\u015ft\u0131rma potansiyelinin oldu\u011fu dikkate al\u0131narak bu s\u00fcre zarf\u0131nda bu insanlar\u0131n kendilerini toplumdan izole etmelerinde s\u0131n\u0131rs\u0131z fayda vard\u0131r. Adenovirus enfeksiyonunda bu s\u00fcre iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" MAH\u015eER\u0130N D\u00d6RT ATLISI VE COVID-19 \u00c7ORBASI<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[545,25,88,59,644],"class_list":["post-3658","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kulak-burun-bogaz","tag-bas","tag-hasta","tag-hastalik","tag-insan","tag-salgin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3658","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3658"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3658\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3659,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3658\/revisions\/3659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}