Foniatri ses ve konu\u015fma bozukluklar\u0131n\u0131n tan\u0131 ve tedavisini inceleyen bilim dal\u0131d\u0131r. Yurdumuzda foniatri, di\u011fer ad\u0131 ile kom\u00fcnikasyon bozukluklar\u0131 bilimi konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flamas\u0131 \u00e7ok yeni olmamakla birlikte, K.B.B. uzmanlar\u0131n\u0131n bu konuya ilgisi yak\u0131n zamana kadar \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Foniatri konusuna giren ses bozukluklar\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ancak burada da farkl\u0131 terminoloji sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Terminoloji sorunlar\u0131n\u0131 giderebilmek i\u00e7in ses bozukluklar\u0131n\u0131 bir s\u0131n\u0131flama d\u00fczeni i\u00e7inde incelemek uygun olacakt\u0131r. Disfoniler de bu s\u0131n\u0131flamaya g\u00f6re incelenecektir.<\/p>\n
\u0130nsan sesini temel \u00f6zelliklerine g\u00f6re inceleyecek olursak kalite, rezonans, perde ve \u015fiddet olmak \u00fczere d\u00f6rt \u00f6zelli\u011fi dikkati \u00e7ekmektedir. Wilson (11) ses bozukluklar\u0131n\u0131, bu \u00f6zelliklerden birinci derecede etkilenene g\u00f6re, d\u00f6rt ana gruba ay\u0131rarak incelemektedir:<\/p>\n
(1) Ses kalitesi bozukluklar\u0131<\/p>\n
(2) Rezonans bozukluklar\u0131<\/p>\n
(3) Perde bozukluklar\u0131<\/p>\n
(4) \u015eiddet bozukluklar\u0131<\/p>\n
Normal ses \u00e7\u0131karabilmesi i\u00e7in fonasyon organlar\u0131n\u0131n gerek anatomik gerek fonksiyonel y\u00f6nden kusursuz olmas\u0131 gerekmektedir. Larenksi ilgilendiren ses bozukluklar\u0131na disfoni ad\u0131 verilmektedir. Disfoni ses kalitesi bozuklu\u011fudur. Ses bozuklu\u011fu veya ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 denince akla ilk gelen bozukluklar bu gruba girmektedir. Sesin soluklu (nefesli, breathy), d\u00fczensiz (rough, harsh), k\u0131s\u0131k (bo\u011fuk, hoarse) olmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 olmamas\u0131 (afoni) veya ses k\u0131r\u0131lmalar\u0131 (fonasyon k\u0131r\u0131lmas\u0131, voice break) bu grupta incelenir.<\/p>\n
Rezonans bozukluklar\u0131 nazal rezonans bozukluklar\u0131 (rinofoniler) ve oral-faringeal rezonans bozukluklar\u0131 olarak iki grupta incelenebilir.<\/p>\n
Perde (Pitch) bozukluklar\u0131na giren ses bozukluklar\u0131nda ses kalitesinde veya rezonansta bir bozukluk s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ki\u015finin konu\u015fma sesi ortalama temel frekans\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131na veya cinsiyetine uygun olmamas\u0131, perde k\u0131r\u0131lmalar\u0131 (pitch breaks) ve perde ranj\u0131n\u0131n daralmas\u0131 gibi bozukluklar bu grupta incelenir.<\/p>\n
\u015eiddet (Loudness) bozukluklar\u0131nda ise ses \u015fiddetinin \u00e7ok y\u00fcksek veya \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 yan\u0131nda \u015fiddet ranj\u0131n\u0131n daralmas\u0131 mevcuttur.<\/p>\n
Bu b\u00f6l\u00fcmde ses kalitesi bozukluklar\u0131, disfoniler anlat\u0131lacakt\u0131r. Disfoniye neden olan benign larenks lezyonlar\u0131 ve tedavi yakla\u015f\u0131m\u0131 , bu kitapta bulunan \u0093Benign Larenks Lezyonlar\u0131\u0094 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde detayl\u0131ca anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde fonksiyonel disfonilere yakla\u015f\u0131ma daha detayl\u0131 yer verilecektir. Ayr\u0131ca n\u00f6rolojik nedenli disfoniler grubuna giren vokal kord paralizileri ve tedavi prensiplerinden s\u00f6z edilecektir.<\/p>\n
Ses Kalitesi Bozukluklar\u0131:
Ses kalitesi, konu\u015fmakta olan bir ki\u015finin sesinin, bunu dinleyen ba\u015fka bir ki\u015fi \u00fczerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 genel i\u015fitsel izlenim olup, akustik a\u00e7\u0131dan \u00e7ok boyutlu bir \u00f6zelliktir. Ses kalitesi ile ilgili persept\u00fcel \u00f6zellikler, d\u00fczensizlik (harshness, roughness), solukluluk (nefeslilik, breathiness) ve k\u0131s\u0131kl\u0131k (bo\u011fukluk, hoarseness) t\u0131r. K\u0131s\u0131kl\u0131k asl\u0131nda, d\u00fczensizlik ve soluklulu\u011fun bir kombinasyonudur. Isshiki (3) ayr\u0131ca, tiz harmoniklerin yetersiz olmas\u0131n\u0131n da sesin k\u0131s\u0131k olarak alg\u0131lanmas\u0131nda etkili oldu\u011funu belirtmektedir. D\u00fczensizli\u011fin akustik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 jitter, shimmer ve t\u00fcrevleri gibi pert\u00fcrbasyon parametreleridir. Soluklulu\u011fun akustik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise ses t\u00fcrb\u00fclans indeksidir.<\/p>\n
Ses kalitesi problemleri, etiolojilerine g\u00f6re organik bozukluklar, fonksiyonel bozukluklar ve sekonder patolojik lezyonlar \u015feklinde \u00fc\u00e7 ana grupta incelenebilir:<\/p>\n
I.Organik Bozukluklar: Ses bozuklu\u011funun nedeni, muayene ya da laboratuar tetkikleri ile ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labiliyorsa, organik ses bozuklu\u011fu s\u00f6z konusudur. Bu bozukluklar a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda incelenebilir:<\/p>\n
A. Konjenital malformasyonlar:<\/p>\n
1. Sulcus vocalis (Sulcus glottidis)<\/strong><\/p>\n 2. Konjenital laringeal web<\/p>\n 3. Down sendromu (Mongolizm)<\/p>\n B. Larenks travmalar\u0131:<\/p>\n 1.Mekanik travmalar: Trafik kazalar\u0131 gibi k\u00fcnt travmalara veya delici-kesici aletlere ba\u011fl\u0131 olarak larenkste ortaya \u00e7\u0131kan lezyonlar hafif bir \u00f6demden laringotrakeal separasyona kadar de\u011fi\u015fen geni\u015f bir spektrumda yer al\u0131r. Burada, mekanik larenks travmalar\u0131 Kittel’in s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na laringotrakeal separasyon maddesi eklenerek modifiye edilmi\u015ftir:<\/p>\n a) Konk\u00fczyon (Kommosyo): Larenkste hafif \u00f6dem d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen \u00f6nemli bir patoloji yoktur.<\/p>\n b) Kont\u00fczyon: Larenks yumu\u015fak dokusunda g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilir travmatik lezyonlar mevcuttur. Lezyonlar a\u00e7\u0131k veya kapal\u0131 olabilir. <\/p>\n c) Distorsiyon: Krikotiroid veya krikoaritenoid eklem kaps\u00fcl\u00fc veya ba\u011flar\u0131nda travma s\u00f6z konusudur.<\/p>\n d) Subl\u00fcksasyon\/l\u00fcksasyon: Krikoaritenoid eklemde travmaya ba\u011fl\u0131 olarak subl\u00fcksasyon veya l\u00fcksasyon g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n e) Frakt\u00fcr: Larenks iskeletini olu\u015fturan kartilajlarda travmalara ba\u011fl\u0131 olarak frakt\u00fcr g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n f) Laringotrakeal separasyon<\/p>\n 2.Yatrojenik travmalar: Bu gruba giren ses bozukluklar\u0131, cerrahi giri\u015fimlere ba\u011fl\u0131 bir komplikasyon olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yatrojenik travma nedenleri:<\/p>\n a) Nod\u00fcl, polip, papillom gibi lezyonlar\u0131n eksizyonu<\/p>\n b) Dekortikasyon (Strippingii<\/p>\n c) Glottoplasti<\/p>\n d) Laringeal \u00e7at\u0131 cerrahisi<\/p>\n e) Y\u00fcksek trakeotomi sonras\u0131<\/p>\n f) Ent\u00fcbasyon travmas\u0131<\/p>\n g) Tiroid cerrahisi sonras\u0131<\/p>\n 3.Yan\u0131klar:<\/p>\n a) Termal yan\u0131klar<\/p>\n b) Kimyasal yan\u0131klar<\/p>\n c) Radyasyon yan\u0131klar\u0131<\/p>\n C. Cerrahi giri\u015fimler sonucu ortaya \u00e7\u0131kan ses bozukluklar\u0131: Malign lezyonlar\u0131n eksizyonu veya solunumun rahatlat\u0131lmas\u0131 amac\u0131 ile yap\u0131lan bu t\u00fcr giri\u015fimlerde, ses bozuklu\u011fu bir komplikasyon de\u011fil, giri\u015fimin do\u011fal bir sonucudur. Bu gruba giren giri\u015fimler:<\/strong><\/p>\n 1. Kordektomi<\/p>\n 2. Aritenoidektomi<\/p>\n 3. Parsiyel larinjektomiler<\/p>\n 4. Total larinjektomi (Alaringeal afoni)<\/p>\n 5. Trakeotomi<\/p>\n D. Larenks enflamasyonlar\u0131:<\/strong><\/p>\n 1. Akut larenjitler<\/strong><\/p>\n a) Akut basit larenjit<\/strong><\/p>\n b) Gribal akut larenjitler<\/strong><\/p>\n c) laringotrakeobron\u015fit (Krup)<\/strong><\/p>\n d) D\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u00fc hastal\u0131klarda g\u00f6r\u00fclen akut larenjit<\/p>\n e) Subglottik ve strid\u00fcl\u00f6z larenjit<\/p>\n 2. Kronik nonspesifik larenjitler: Bu gruptaki problemlerin etiolojisinde genellikle, sigara, alkol ve di\u011fer tahri\u015f fakt\u00f6rleri \u00f6nemli rol oynar. Mukozadaki de\u011fi\u015fikliklere g\u00f6re \u00fc\u00e7 farkl\u0131 \u015fekli vard\u0131r:<\/p>\n a) Kronik basit larenjit<\/p>\n b) Kronik hipertrofik larenjit<\/p>\n c) Kronik atrofik larenjit (Laryngitis sicca)<\/p>\n 3. Kronik spesifik larenjitler:<\/p>\n a) T\u00fcberk\u00fcloz larenjit<\/p>\n b) Sifilitik larenjit<\/p>\n c) Laringeal skleroma<\/p>\n d) Lepra<\/p>\n e) Larenks sarkoidozu<\/p>\n f) Larenks mikozu<\/p>\n 4. Refl\u00fc larenjiti (Gastro\u00f6zofageal refl\u00fc, laringofaringeal refl\u00fc, fonasteni [Kotby(5)]: Mide i\u00e7eri\u011finin \u00f6zofagus yolu ile farinkse ve larenkse refl\u00fcs\u00fc ve buna ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen nonenfeksiy\u00f6z larenjittir. Kotby6, aral\u0131kl\u0131 ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, bo\u011fazda a\u015f\u0131r\u0131 mukus ve buna ba\u011fl\u0131 s\u0131k s\u0131k bo\u011faz temizleme gibi yak\u0131nmalar\u0131n bir arada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc problemi fonasteni olarak adland\u0131rmaktad\u0131r. Bu problemin semptomlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan laringofaringeal refl\u00fcye benzemesi ayn\u0131 antite oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n 5. Krikoaritenoid artrit<\/p>\n E. Laringeal alerji: <\/strong><\/p>\n 1. Alerjik larenjit<\/p>\n 2. Anjion\u00f6rotik \u00f6dem<\/p>\n F. Kserolarenks: Baz\u0131 ila\u00e7lar\u0131n etkisine veya sempatik hiperaktivasyona ba\u011fl\u0131 olarak larenks mukozas\u0131n\u0131n kurumas\u0131 durumudur.<\/p>\n G. Larenks neoplazmlar\u0131: <\/strong><\/p>\n 1. Benign neoplazmlar:<\/p>\n a) Papillom<\/p>\n b) Adenom<\/p>\n c) Hemanjiom<\/p>\n d) Lipom<\/p>\n e) Gran\u00fcler h\u00fccreli miyoblastom<\/p>\n f) Kondrom<\/p>\n g) Fibrom<\/p>\n 2. Malign neoplazmlar:<\/p>\n a) Carcinoma in situ<\/p>\n b) Skuam\u00f6z h\u00fccreli karsinom<\/p>\n c) Verr\u00fck\u00f6z karsinom<\/p>\n d) Karsinosarkom<\/p>\n e) Adenoid kistik karsinom<\/p>\n f) Kondrosarkom<\/p>\n g) Fibrosarkom<\/p>\n 3. Displaziler:<\/p>\n a) L\u00f6koplaki: Klinik olarak vokal foldlar \u00fczerinde beyaz bir lezyon olup patolojik olarak incelendi\u011finde hiperkeratotik h\u00fccrelerden olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n b) Eritroplazi: \u00dczeri d\u00fczensiz k\u0131rm\u0131z\u0131 bir leke \u015feklindedir.<\/p>\n c) Pakidermi (Pachyderma laryngis): Arka komiss\u00fcr\u00fc ve vokal foldlar\u0131n arka 1\/3’\u00fcn\u00fc tutan hiperplastik bir pro\u00e7estir.<\/p>\n d) Keratozis: Bir veya iki vokal fold \u00fczerinde k\u0131rm\u0131z\u0131 renkte etraf\u0131ndaki mukozadan biraz y\u00fcksek mukoza d\u00fczensizli\u011fidir.<\/p>\n H. Larenks ps\u00f6dot\u00fcm\u00f6rleri:<\/p>\n 1. Kistler:<\/p>\n a) Konjenital kistler<\/p>\n b) Epidermoid kist<\/p>\n c) \u0130ntrakordal kistler d\u0131\u015f\u0131ndaki retansiyon kistleri<\/p>\n 2. Varik\u00f6z lezyonlar<\/p>\n 3. Laringoseller:<\/p>\n a) Eksternal laringosel<\/p>\n b) \u0130nternal laringosel<\/p>\n 4. Gran\u00fclomlar:<\/p>\n a) Ent\u00fcbasyon gran\u00fclomu<\/p>\n b) Wegener gran\u00fclomatozu<\/p>\n c) Yabanc\u0131 cisim (Teflon) gran\u00fclomu<\/p>\n d) Refl\u00fc gran\u00fclomu<\/p>\n 5. Sarkoidoz<\/p>\n 6. Amiloidoz<\/strong><\/p>\n \u0130. N\u00f6rolojik bozukluklar: Aronson (1) n\u00f6rolojik ses bozukluklar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131rmaktad\u0131r:<\/strong><\/p>\n 1. Alt motor n\u00f6ron, sinir-kas bile\u015fkesi ve kas bozukluklar\u0131: Bu gruba giren n\u00f6rolojik bozukluklarda ses soluklu olup \u015fiddet azalm\u0131\u015ft\u0131r. Alt gruplar\u0131:<\/strong><\/p>\n a) Vagal sinir lezyonlar\u0131:<\/p>\n i. Faringeal dal d\u00fczeyinin yukar\u0131s\u0131ndaki lezyonlar: Add\u00fckt\u00f6r paralizi ve palatofaringeal paraliziye neden olur.<\/p>\n ii. Faringeal dal d\u00fczeyinin alt\u0131ndaki lezyonlar: B\u00fct\u00fcn intrensek laringeal kaslar etkilenmi\u015ftir. Palatofaringeal kaslarla ilgili problem yoktur.<\/p>\n iii. Sadece s\u00fcperior laringeal dal\u0131 etkileyen lezyonlar: Krikotiroid kas paralizisi nedeni ile ses hafif soluklu ve k\u0131s\u0131kt\u0131r. Ayr\u0131ca, perde de\u011fi\u015ftirme yetene\u011fi azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n iv. Sadece rek\u00fcrens dal\u0131n\u0131 ilgilendiren lezyonlar: Abd\u00fckt\u00f6r paralizi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bilateral olgularda solunum s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00f6n plandad\u0131r. Unilateral olgularda ise ses solukludur.<\/p>\n b) Myasthenia gravis<\/p>\n c) Tedavi ama\u00e7l\u0131 botulinum toksini enjeksiyonu<\/p>\n 2. \u00dcst motor n\u00f6ron bozukluklar\u0131: Ps\u00f6dobulber paralizi gibi \u00fcst motor n\u00f6ron bozukluklar\u0131nda larenkste spastik paralizi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n 3. Serebellar sistem bozukluklar\u0131:<\/p>\n a) Serebellar ataksi<\/p>\n b) Arnold Chiari malformasyonu<\/p>\n 4. Ekstrapiramidal sistem bozukluklar\u0131:<\/p>\n a) Parkinson<\/strong><\/p>\n b) Kore<\/p>\n c) Miyoklonus<\/p>\n d) Gilles de la Tourette sendromu<\/p>\n e) Atetoz<\/p>\n f) Distoni<\/p>\n g) Esansiyel tremor<\/strong><\/p>\n 5. Multipl motor sistem bozukluklar\u0131:<\/p>\n a) Amiyotrofik lateral skleroz<\/p>\n b) Multipl skleroz<\/p>\n c) Wilson hastal\u0131\u011f\u0131<\/p>\n J. Endokrinopatiler:<\/strong><\/p>\n 1. Tiroid disfonksiyonlar\u0131: Miks\u00f6demde, vokal foldlarda miks\u00f6dem materyalinin birikmesine ba\u011fl\u0131 olarak ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/strong><\/p>\n 2. Hipofiz disfonksiyonlar\u0131: Akromegalide vokal foldlar, larenksin a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcmesine ba\u011fl\u0131 olarak uzad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in perde kal\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131kl\u0131kla ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n 3. Premenstr\u00fcel ses de\u011fi\u015fiklikleri: \u00d6strojen hormonlar\u0131n etkisi ile vokal foldlarda ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6dem, ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden olabilir.<\/p>\n K. Larenkste senil de\u011fi\u015fiklikler (Presbilarenks, presbifoni): Vokal foldlardaki atrofiye ba\u011fl\u0131 olarak ses kalitesinde bozulma g\u00f6zlenir.<\/p>\n II. Fonksiyonel (Nonorganik) Bozukluklar: Larenksin hatal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan ses bozukluklar\u0131d\u0131r. Bu gruba giren bozukluklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda ileri evrelerde nod\u00fcl, polip gibi organik lezyonlar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n A. Laringeal distoniye ba\u011fl\u0131 disfoniler (Fonoponoz, ses k\u00f6t\u00fc kullan\u0131m\u0131-fonksiyonel ses bozuklu\u011fu-tip 4 [Koufman (1982)] (6), ses k\u00f6t\u00fc kullan\u0131m sendromlar\u0131-fonksiyonel ses bozuklu\u011fu-tip 4 [Koufman (1991)](7): Koufman’\u0131n profesyonel olmayanlarda gerilim-yorgunluk sendromu, profesyonellerde Bogart-Bacall sendromu adlar\u0131n\u0131 verdi\u011fi sendromlar bu gruba girmektedir.<\/p>\n 1. J\u00fcvenil hiperfonksiyonel disfoni (Hiperfonksiyonel \u00e7ocukluk disfonisi [Kotby5]): \u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 disfonilerinin en \u00f6nemli nedenidir.<\/p>\n 2. Hiperfonksiyonel disfoni (Hiperkinetik disfoni): \u0130ntrensek ve ekstrensek laringeal kaslardaki hipertoniye ba\u011fl\u0131 olarak genellikle seste d\u00fczensizlik g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00dc\u00e7 farkl\u0131 \u015fekli vard\u0131r:<\/p>\n a) Laringeal izometrik kas\u0131lma (Kas gerilim disfonisi-tip 1 [Morrison1110(1983)], kas gerilim disfonisi-tip 1* [Koufman9(1991)], kas yanl\u0131\u015f kullan\u0131m disfonisi-tip 1 [Morrison(9)])<\/p>\n b) Lateral kas\u0131lma (Ventrik\u00fcler bant fonasyonu, fonksiyonel disfoni-ventrik\u00fcler bant [Morrison(9)], kas gerilim disfonisi\u0096tip 2* [Koufman (6)]kas yanl\u0131\u015f kullan\u0131m disfonisi-tip 2 [Morrison(9)])<\/p>\n c) Anteroposterior kas\u0131lma (A-P s\u0131k\u0131\u015fma, kas gerilim disfonisi-tip 3* [Koufman(7)], kas yanl\u0131\u015f kullan\u0131m disfonisi-tip 3 [Morrison(9)])<\/p>\n 3. Hipofonksiyonel disfoni (Hipokinetik disfoni, fonasteni, ses zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, vokal astenisite): Larenkste ve rezonatuar organlarda hipotoni mevcuttur. Vokal foldlarda fonasyon s\u0131ras\u0131nda s\u0131kl\u0131kla i\u011f \u015feklinde gottik a\u00e7\u0131kl\u0131k (ekskavasyon, bowing) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve bu nedenle ses solukludur. Ses kalitesindeki bozuklu\u011fun yan\u0131 s\u0131ra perdenin kal\u0131nla\u015fmas\u0131, ses \u015fiddetinin d\u00fc\u015fmesi, perde ve \u015fiddet ranj\u0131nda daralma ve hiperrinofoni g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n 4. Mikst tip fonksiyonel disfoni (Ses yorgunlu\u011fu, voice fatigue, vocal fatigue): Burada laringeal kaslardaki hipertoninin bir s\u00fcre sonra yerini k\u0131smen hipotoniye b\u0131rakmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Ses eforunun uzun s\u00fcre devam etmesine ba\u011fl\u0131 olarak, ilerleyen saatlerde ses kalitesi bozulur, dinlenme ile ise ses d\u00fczelir. Ses kalitesindeki bozuklu\u011fun yan\u0131nda ses \u015fiddetinin azalmas\u0131 ve perde ranj\u0131n\u0131n daralmas\u0131 da s\u00f6z konusudur.<\/p>\n B. Spastik disfoni (Spazmodik disfoni): Psikojen orijinli olabilece\u011fi gibi n\u00f6rolojik orijinli de olabilir. \u0130ki farkl\u0131 \u015fekli vard\u0131r:<\/strong><\/p>\n 1. Add\u00fckt\u00f6r spastik disfoni<\/p>\n 2. Abd\u00fckt\u00f6r spastik disfoni<\/p>\n C. Habit\u00fcel afoni\/disfoni (Fonksiyonel ses bozuklu\u011fu-tip 2 ve tip 5 [Koufman(6)], fonksiyonel ses bozuklu\u011fu-tip 2 ve tip 5 [Koufman(7)], kas yanl\u0131\u015f kullan\u0131m disfonisi-tip 5 [Morrison(9)]): Viral larenjiti veya bir min\u00f6r laringeal operasyonu takiben, ses bozuklu\u011fu nedeninin ortadan kalkmas\u0131na ra\u011fmen, afoni\/disfoninin devam etmesi durumudur. <\/strong><\/p>\n D. Konversiyon afonisi\/disfonisi (Konversiyon dilsizli\u011fi, histerik afoni\/disfoni, psikojenik afoni\/disfoni, fonon\u00f6roz, fonksiyonel ses bozuklu\u011fu-tip 1 [Koufman(6)], fonksiyonel disfoni-hipoadd\u00fcksiyon [Morrison(8)], fonksiyonel ses bozuklu\u011fu-tip 1 [Koufman(6)], kas yanl\u0131\u015f kullan\u0131m disfonisi-tip 4 [Morrison(9)]): Genellikle kad\u0131nlarda g\u00f6r\u00fclen bu durumda, \u00f6ks\u00fcrme gibi vejetatif sesler s\u0131ras\u0131nda vokal foldlar orta hatta gelirken, fonasyon s\u0131ras\u0131nda vokal foldlar\u0131n orta hatta gelmedi\u011fi g\u00f6zlenir. Afonide\/disfonide zaman zaman spontan d\u00fczelme g\u00f6zlenebilir.<\/strong><\/p>\n III. Sekonder patolojik lezyonlar (Kas gerilim disfonisi-tip 2 [Morrison(8)], minimal assosiye patolojik lezyonlar [Kotby(5)]):<\/p>\n A. \u0130ntrakordal hemoraji: Akut vokal travmaya ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n B. Vokal fold polibi: Vokal travmaya ba\u011fl\u0131 olarak vokal foldlar\u0131n serbest kenar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan kitlesel lezyonlard\u0131r.<\/p>\n C. Vokal fold nod\u00fclleri (Kas gerilim disfonisi-tip 2a [Morrison(8)]): Vokal foldlar\u0131n serbest kenar\u0131nda ve 1\/3 \u00f6n ile 1\/3 orta k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n birle\u015fme yerinde g\u00f6r\u00fclen bu lezyonun iki evresi vard\u0131r:<\/p>\n 1. \u0130mmat\u00fcr nod\u00fcl (Prenod\u00fcler \u015fi\u015flik): Etraf\u0131 \u00f6demli, hiperemik bir lezyondur.<\/p>\n 2. Mat\u00fcr nod\u00fcl: S\u0131n\u0131r\u0131 daha kesin olup gri-beyaz renktedir.<\/p>\n D. Reinke \u00f6demi:<\/p>\n 1. Erken evre: Vokal foldlar Reinke mesafesinde toplanan \u00f6dem s\u0131v\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u015fi\u015f olup yar\u0131saydam g\u00f6r\u00fcn\u00fcmdedir.<\/p>\n 2. Ge\u00e7 evre (Polipoid dejenerasyon, kronik polipoid kordit, kronik \u00f6demat\u00f6z hipertrofi, polipoid vokal fold, kas gerilim disfonisi-tip 2c [Morrison(8)]):<\/p>\n E. Kontakt \u00fclseri\/gran\u00fclomu: Genellikle d\u00fc\u015f\u00fck perdeden konu\u015fan orta ya\u015f ve orta ya\u015f\u0131n \u00fczerindeki erkeklerde, aritenoid k\u0131k\u0131rda\u011f\u0131n vokal pro\u00e7esi \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n F. \u0130ntrakordal kistler: Vokal foldlar\u0131n serbest kenar\u0131nda veya \u00fcst y\u00fczeyinde g\u00f6r\u00fclen retansiyon kistleridir. Dikkat edilmedi\u011fi takdirde, kar\u015f\u0131 vokal foldda yaratt\u0131\u011f\u0131 lezyon nedeni ile nod\u00fclle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n G. Travmatik kordit (Fonksiyonel kronik larenjit, kas gerilim disfonisi-tip 2b [Morrison(8)]): Sesin k\u00f6t\u00fc kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak vokal foldlarda ortaya \u00e7\u0131kan hiperemi ve mukoza kal\u0131nla\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n D\u0130SFON\u0130LERE YAKLA\u015eIM ve FON\u0130ATR\u0130K E\u011e\u0130T\u0130M S\u00fcbjektif olarak ses \u00fcretiminin de\u011ferlendirilmesi \u00f6zellikle ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclebilir terimlerle ifadesi zordur. Ancak ses e\u011fitiminde, de\u011fi\u015fik ses kalitelerini dinleme ve subjektif de\u011ferlendirme yapmak suretiyle disfoninin derecesini objektif olarak \u00f6l\u00e7meden ay\u0131rt edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n Bu ses de\u011ferlendirilmesi s\u0131ras\u0131s\u0131nda hastan\u0131n konu\u015fmas\u0131, \u015fark\u0131 s\u00f6ylemesi ve ba\u011f\u0131rmas\u0131 an\u0131nda solunumuna dikkat edilir. Servikal alandaki kontraksiyonlar a\u015f\u0131r\u0131 larengeal hareketler, fonasyon s\u0131ras\u0131nda superficial servikal venlerin \u015fi\u015fmesi ve a\u015f\u0131r\u0131 kas aktivitesine dikkat etmek gerekmektedir. Bo\u011faz temizleme fonksiyonel disfonide s\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclen lokal irritasyon i\u015faretidir .<\/p>\n Hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun tan\u0131s\u0131 kolayca indirek larengoskopiyle konabilmekte ve iyi bir kulakla bunlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 yap\u0131labilmektedir. Ancak kesin tan\u0131 larengovideostroboskopi ile yap\u0131lmaktad\u0131r. Sesin kaydedilmesi ve patolojinin derecesininin de\u011ferlendirilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sesin kaydedilmesi i\u00e7in bilgisayar bulunan tedavi birimlerinde basit bir sound blaster kart\u0131 ve bu kart\u0131n rutin programlar\u0131ndan \u0091’wave studio” program\u0131 kullan\u0131larak sesler kaydedilip dinlenebilir. E\u011fer bilgisayar olana\u011f\u0131 sa\u011flanamazsa sesler bir teybe kaydedilebilir.<\/p>\n Bunun yan\u0131nda hastan\u0131n sesinin kalitesi alg\u0131sal skalalarla de\u011ferlendirilebilmektedir. Subjektif olarak sesin de\u011ferlendirilmesi \u00f6nemlidir. Ancak sesin alg\u0131sal de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in bir\u00e7ok de\u011fi\u015fik skala \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Anabilim Dal\u0131m\u0131zda \u00fcyesi bulundu\u011fumuz GREL \u0091in GRBAS skalas\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Uygulanmas\u0131 olduk\u00e7a kolay olan bu skalayla disfoninin derecesi, frekans tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, haval\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve hiperkinetik veya hipokinetik \u00f6zelli\u011fi 0-3 aras\u0131 puan vererek de\u011ferlendirilmektedir. Burada 0 iyi sesi 3 ise en k\u00f6t\u00fc sesi g\u00f6stermektedir (10).<\/p>\n Bunun yan\u0131 s\u0131ra hasta ile ilgili anamnez ve muayene bilgileri de dikkatlice kaydedilmelidir. Reed\u00fckasyon teknikleri ayn\u0131 patolojilerde bile hastaya g\u00f6re b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6sterebilmekteyse de baz\u0131 teknikler t\u00fcm hastalara yararl\u0131 olabilmektedir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken en \u00f6nemli nokta disfoniyi olu\u015fturan patolojinin etyolojisini iyi saptamakt\u0131r. Ancak her hastada etyoloji sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak saptanamamaktad\u0131r. Etyolojisi tam olarak belirlenemeyen hastalar\u0131n yak\u0131n izlenmesinin b\u00fcy\u00fck yarar\u0131 vard\u0131r. Disfonili hastalarda larenksin iyice incelenmesi, mesleksel \u00f6zelliklerin ortaya konmas\u0131 ve ki\u015finin psikolojisine iyi bir a\u00e7\u0131klama getirdikten sonra yang\u0131sal ve allerjik patolojiler \u00f6ncelikle d\u00fczeltilmelidir.<\/p>\n Foniatrik reed\u00fckasyonnin etkinli\u011fi larengeal mekanizman\u0131n organik tutumuna ve tedaviye hastan\u0131n motive olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu bozukluklar i\u00e7in etkili Foniatrik reed\u00fckasyonda:<\/p>\n 1- Sesin k\u00f6t\u00fc ve yanl\u0131\u015f kullan\u0131ma yol a\u00e7an davran\u0131\u015flar\u0131n ve bunlar\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu ortam\u0131n belirlenmesi<\/p>\n 2- K\u00f6t\u00fc ses al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n olu\u015fumunu sistemik azalt\u0131lmas\u0131<\/p>\n 3- \u00c7e\u015fitli foniatrik reed\u00fckasyon teknikleri kullanarak hastan\u0131n en kolay \u015fekilde ses olu\u015fturmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ses e\u011fitimindeki en \u00f6nemli etkenlerden birisi de hastan\u0131n bilgilendirilmesidir. Hastaya e\u011fitiminin yakla\u015f\u0131k ne kadar s\u00fcrece\u011fi ve e\u011fitimden sonra ba\u015far\u0131l\u0131 olma oran\u0131, tedavilere ne kadar s\u0131kl\u0131kla gelece\u011fi hastaya anlatabilece\u011fi bir dille anlat\u0131lmaktad\u0131r. Burada hastay\u0131 patolojinin anatomik bir \u015fema \u00fczerinden anlat\u0131lmas\u0131 veya e\u011fer olanak varsa videoda patolojinin g\u00f6sterilmesi b\u00fcy\u00fck yarar sa\u011flayacakt\u0131r.Ses e\u011fitiminin temel tekniklerine ge\u00e7meden \u00f6nce sesin olu\u015fumunu g\u00f6zden ge\u00e7irmek \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sesin ana kayna\u011f\u0131 havad\u0131r. Bu y\u00fczden iyi bir ses i\u00e7in, do\u011fru ve etkili bir solunum tekni\u011finin kullan\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca vokal kordlarda titre\u015fimle olu\u015fan sesin rezonat\u00f6rlerle formatlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak olu\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Bundan dolay\u0131 foniatriye ba\u015fvuran hastalar\u0131n t\u00fcm\u00fc eksersize ba\u015flarken boyun kaslar\u0131n\u0131 gev\u015feten ba\u015f d\u00f6nd\u00fcrme, esneme ve \u00e7i\u011fneme eksersizlerinden yarar g\u00f6rmekte ve diafram solunum tekni\u011fi ile de daha iyi bir fonasyon sa\u011flanabilmektedirler.<\/p>\n \u0130yi ses olu\u015fumunun en temel komponentlerinden biri uygun solunum deste\u011fi oldu\u011fundan hastalara solunum deste\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Genellikle solunumda y\u00fczeysel solunum kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda rezid\u00fcel hava kullan\u0131larak konu\u015fmaya devam edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r ve bu da yetersiz kalabilmektedir.Hasta akci\u011ferlerine hava almak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 klavik\u00fcler solunum ve torasik solunum yetersiz kalabilmektedir. Ses olu\u015fumuna solunum deste\u011finin en etkili y\u00f6ntemi: diyafram solunumudur. Bu y\u00f6ntem, alt g\u00f6\u011f\u00fcs kafesinin ve karn\u0131n \u015fi\u015fmesini sa\u011flayan diyafram kas\u0131lmas\u0131 ile uygulanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece ses olu\u015fumu i\u00e7in maksimum hava al\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n Akci\u011fer kapasitesini artt\u0131rmak i\u00e7in hastaya ayakta dik durmas\u0131, bir elini g\u00f6\u011f\u00fcs di\u011ferini kar\u0131n \u00fczerine koymas\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Hastadan h\u0131zl\u0131 ve derin soluk almas\u0131 istenmektedir. Bu s\u0131rada g\u00f6\u011f\u00fcsteki elin \u00e7ok az hareket etmesi, kar\u0131ndaki elin ise d\u0131\u015fa do\u011fru kar\u0131n kaslar\u0131 ile birlikte hareket etmesi gerekti\u011fi bildirilmektedir. Sonra hastaya kar\u0131n kaslar\u0131n\u0131 gev\u015fetmesi ve yava\u015f\u00e7a nefes vermesi s\u00f6ylenmektedir. Bu i\u015flemler tekrarlanarak hastan\u0131n karn\u0131n\u0131n inspiryumda d\u0131\u015fa ve ekspiryumda i\u00e7e hareket etme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazanmas\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n Daha sonra patolojiye g\u00f6re larenks kaslar\u0131n\u0131n gerilimini azaltan veya artt\u0131ran eksersizler yap\u0131lmaktad\u0131r. Hastaya inspiryum ve ekspiryum fazlar\u0131n\u0131 uzatarak yava\u015f gev\u015fek bir esneme \u00f6\u011fretilmelidir. Biz bu tekni\u011fi daha \u00e7ok hastan\u0131n s\u0131rt\u00fcst\u00fc yatarak uygulamas\u0131n\u0131 \u00f6neriyoruz. Yatarak bu tekni\u011fin uygulanmas\u0131 ham daha kolayd\u0131r. Hem de uzun s\u00fcre bol oksijen al\u0131nmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olu\u015facak alkoloza ba\u011fl\u0131 ba\u015f d\u00f6nmesinden hasta yatarak korunabilmektedir.<\/p>\n Esneme eksersizleri ve \u015fark\u0131 s\u00f6yler gibi konu\u015fma teknikleri de reed\u00fckasyonda yararl\u0131 olmaktad\u0131r (2).<\/p>\n Bir di\u011fer eksersizde hasta aynan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na oturtulmakta ve bir \u015fey \u00e7i\u011fniyormu\u015f gibi yapmas\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Ona bu i\u015flemi a\u011f\u0131z a\u00e7\u0131k gev\u015fek bir \u015fekilde yapmas\u0131 hayali yiyece\u011fi abart\u0131l\u0131 dil hareketleriyle a\u011f\u0131z i\u00e7erisinde \u00e7evirmesi s\u00f6ylenmektedir. Acele ettirilmemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu i\u015flem tekni\u011fin temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. Hasta bu eksersizi yaparken ona yava\u015f\u00e7a konu\u015fmaya ba\u015flamas\u0131 s\u00f6ylenmektedir.Tek sesten daha \u00e7ok farkl\u0131 seslerin olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6nemlidir. Hasta ayn\u0131 sesliyi \u00e7\u0131kart\u0131yorsa bu hasta dilini a\u011f\u0131z i\u00e7erisinde gezdirmiyor, tabana yerle\u015ftirmi\u015f tutuyor demektir. Hasta cesaretlendirilmelidir. Bu \u00e7i\u011fneme tekni\u011fi Froeschel taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7i\u011fneme tekni\u011fi sadece glottal ata\u011f\u0131 azaltmaya yaramaz ayn\u0131 zamanda ses kalitesinde bir d\u00fczelmeye de yol a\u00e7maktad\u0131r. <\/p>\n Hiperkinetik disfonilerde hastalara kesin ses istirahati \u00f6nerilmemektedir.<\/p>\n Bunun yerine hastalara:<\/p>\n n 7-10 g\u00fcn s\u00fcre ile s\u0131n\u0131rl\u0131 ses kullan\u0131m\u0131<\/p>\n n Konu\u015furken yumu\u015fak glottal atak kullan\u0131m<\/p>\n n D\u00fc\u015f\u00fck ses kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n Ayr\u0131ca hastaya sadece konu\u015fma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlamas\u0131 de\u011fil konu\u015fma s\u00fcresinin de k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Her konu\u015fma s\u00fcresi 10-15 dakika ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n G\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ortamlarda ( \u00f6r. Kalabal\u0131k, cadde yada lokantada) hasta konu\u015fmamas\u0131 i\u00e7in uyar\u0131lmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7evre g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcnde konu\u015fmac\u0131 sesini otomatik olarak y\u00fckseltmektedir. Hastalar taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla en kolay ve yumu\u015fak ses olarak inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan f\u0131s\u0131lt\u0131 sesinin ses \u00e7\u0131karmak i\u00e7in uygun bir y\u00f6ntem oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak ses teli \u00fczerinde kas\u0131lmay\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan f\u0131s\u0131lt\u0131 sesi \u00e7o\u011fu zaman zararl\u0131 olmaktad\u0131r. F\u0131s\u0131lt\u0131 sesini hastalar\u0131m\u0131za \u00f6nermemekteyiz.<\/p>\n Hasta k\u0131sa c\u00fcmleler kurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada ona sesli ve sesiz harflerle ba\u015flayan daha uzun c\u00fcmleler kurmas\u0131 s\u00f6ylenmelidir. Hasta bu \u00e7i\u011fneme eksersizlerine normal konu\u015fmas\u0131na kavu\u015funcaya kadar devam etmelidir.<\/p>\n Di\u011fer bir gerilim azaltma tekni\u011fi i\u00e7 \u00e7ekerek yap\u0131lan fonasyondur. Burada ses perdesi al\u00e7alt\u0131l\u0131p y\u00fckseltilmesi s\u0131ras\u0131nda i\u00e7 \u00e7ekme hareketleri yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u00e7 \u00e7ekme ataklar\u0131 s\u0131ras\u0131nda “H” fonemi ile ba\u015flayan kelimelerin fonasyonuna y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Kord vokallerin yumu\u015fak add\u00fcksiyonunun sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik eksersizlerde a\u011f\u0131z a\u00e7\u0131lmadan “M” sesi \u00e7\u0131kart\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Ses rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olan hastalarda g\u00f6r\u00fclen en s\u0131k belirtilerden biri de glottal atakt\u0131r. Bu kendini ses tellerinin ileri derecede biti\u015fmesini ve sesli harflerin s\u00f6ylenmesi s\u0131ras\u0131nda subglottik bas\u0131nc\u0131n artmas\u0131na ba\u011fl\u0131 birden a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Ek olarak boyun kaslar\u0131nda ve larenksteki kas\u0131lmalarda glottal ata\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n T\u00fcm terapi seanslar\u0131n\u0131 teybe almak ve bunlar\u0131 gerekti\u011finde dinlemek en iyisidir. Hastan\u0131n kendi sesini dinlemesi feedback etkisinden dolay\u0131 terapide de kullan\u0131labilir. Bunun i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f bilgisayar programlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Ki\u015finin en az larengeal kas gerginli\u011fi olu\u015fturarak ve en rahat genel fiziksel efor sarf ederek olu\u015fturdu\u011fu en etkin ses optimal ton’dur ve genellikle bir iki m\u00fcziksel notadan olu\u015fan dar bir aral\u0131kt\u0131r. Burada ses analizinin \u00f6nemi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ki\u015finin konu\u015fma fondamental frekans\u0131 ve optimal ses aral\u0131\u011f\u0131 bilgisayarl\u0131 tekniklerle objektif olarak saptanarak bize tedavide b\u00fcy\u00fck yarar sa\u011flamaktad\u0131r<\/p>\n \u00c7\u0131\u011fl\u0131k atmak, ba\u011f\u0131rmak, sesli tezah\u00fcrat yapmak vokal kordlar\u0131n hiperadd\u00fcksiyonu ve \u015fiddetli bir bi\u00e7imde titre\u015fmesi ile olu\u015fan k\u00f6t\u00fc ses al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar larenkste vask\u00fclaritenin artmas\u0131ndan ba\u015flay\u0131p hematom geli\u015fmesine kadar giden irritasyonlara neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n Anne ve babalar s\u0131kl\u0131kla kom\u015fu evindeki \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131rarak \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. \u00c7ocuklar\u0131 eve \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in bir i\u015faret olarak \u0131sl\u0131k kullanmak bu \u00e7e\u015fit k\u00f6t\u00fc ses kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in en ideal yol olacakt\u0131r. Di\u011fer o kadar a\u00e7\u0131k olmayan k\u00f6t\u00fc ses kullan\u0131m\u0131 \u00f6rne\u011fi arkada a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fc bulunan ortamda konu\u015fmayla ortaya \u00e7\u0131kar. Bu genelde hastan\u0131n i\u015f ortam\u0131 olmaktad\u0131r. Hastan\u0131n i\u015fiyle veya sosyal ortam\u0131 nedeniyle ne kadar ba\u011f\u0131rma \u015feklinde konu\u015fma oldu\u011funu tarif etmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n Baz\u0131 hastalar profesyonel nedenlerle a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131rarak konu\u015ftuklar\u0131 i\u00e7in sesi k\u00f6t\u00fc kullanacak y\u00f6nde davran\u0131\u015flar geli\u015ftirebilirler…Ses sanat\u00e7\u0131lar\u0131..akt\u00f6rler, \u00f6\u011fretmenler, avukatlar ve di\u011fer seslerini profesyonel olarak kullananlar bu \u015fekilde voice abuse riski alt\u0131ndad\u0131rlar. Bu hastalar\u0131n bir\u00e7o\u011fu seslerini i\u015fleri d\u0131\u015f\u0131nda kulland\u0131klar\u0131nda iyi bir vokal hijyene sahiptirler. \u00c7evresel d\u00fczenleme yoluyla profesyonel ses kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131rmada al\u0131koyacak \u00f6nlemler:<\/p>\n 1- Amplifikat\u00f6r kullanmak<\/p>\n 2- Dinleyici ve konu\u015fmac\u0131 aras\u0131ndaki mesafeyi azaltmak<\/p>\n 3- Ders yada performans esnas\u0131nda ses istirahatlar\u0131 planlamak.<\/p>\n Foniatrik reed\u00fckasyonu sonland\u0131rma kriterleri optimal olarak hasta eforsuz, normal sesle ve iyi vokal hijyeni al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 edinme olmal\u0131d\u0131r. En \u00f6nemli sonland\u0131rma hastan\u0131n ses bozuklu\u011funa neyin oldu\u011funun \u00f6\u011frenilmesi ve problemi elimine yada modifiye edecek davran\u0131\u015flar\u0131 edinerek sorunun tekrarlamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemesi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Foniatrik reed\u00fckasyon her zaman ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fildir. Hasta k\u0131smi ses d\u00fczelmesi g\u00f6sterebilir ve sonra bu d\u00fczeyde bir plato \u00e7izerek hi\u00e7bir d\u00fczelme g\u00f6stermeyebilir. E\u011fer hasta reed\u00fckasyonu s\u00fcrd\u00fcrmeye istekli de\u011fil ve gereken de\u011fi\u015fiklikleri yapm\u0131yorsa terapiden \u00e7\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Psikolojik fakt\u00f6rler sesle ili\u015fkilidir. Heyecan \u00e7abuklulu\u011fu sinirlilik, ili\u015fki bozuklu\u011fu, ki\u015fisel gerilimler sesi bozarlar. Ancak her fonksiyonel disfoniyi psi\u015fik bir bozukluk olarak g\u00f6stermek, hastalar\u0131m\u0131z i\u00e7in biraz insafs\u0131zl\u0131kt\u0131r ve abart\u0131l\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle profesyonellerde psikiyatrik k\u00f6kenli olmayan bir bozukluk olabilir. Hem ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, hem psikolojik bozukluk d\u00fczeltilmelidir.<\/p>\n \u00c7ocuk disfonilerinde \u00f6ncelikle \u00e7ocuk ve ailenin bilgilendirilmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ya\u015f ka\u00e7 olursa olsun ses organ\u0131 anlat\u0131lmal\u0131 ve ses teli \u00fczerindeki patoloji hakk\u0131nda bilgi verilmelidir. Burada \u015fema veya video dok\u00fcmantasyon kullan\u0131lmas\u0131 uygun olacakt\u0131r. Kordlar\u0131n ipe de\u011fil dudaklara benzedi\u011fi ve bunun trompet \u00e7alan dudaklar gibi hareket etti\u011fi el ve parmakla tarif edilmelidir. Nefes al\u0131rken ses telleri a\u00e7\u0131l\u0131r. Hava akci\u011fere ge\u00e7er, ses telleri kapan\u0131r. Trompet\u00e7i duda\u011f\u0131 gibi kas\u0131l\u0131r. \u00c7ocuk vakas\u0131nda \u00e7ocu\u011fun ailesi de ayd\u0131nlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7ocukta sesinden korku uyand\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Kuvvetli ses \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan \u00e7ok, yap\u0131lan a\u015f\u0131r\u0131 eforun zarar\u0131 anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n \u00d6nce sesinin kendisine bir sorun yaratt\u0131\u011f\u0131, sonra bu reed\u00fckasyondan elde edece\u011fi olumlu sonucu anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. S\u0131k\u0131l\u0131rsa ve ilgi duymazsa bu tedavi kesilebilmektedir. Onlara disfoninin \u00f6nemli bir hastal\u0131k de\u011fil, ilerideki vokal fonksiyonu tehdit etmeyece\u011fi anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bilmek gerekir ki sesin zorlanmas\u0131 okul ve ailevi g\u00fc\u00e7l\u00fcklere neden olabilir. Bazen psikolojik ve iyi pedagolojik e\u011fitim gerekebilir.<\/p>\n Eri\u015fkin insanda reed\u00fckasyon 1 sene kadar s\u00fcrebilmektedir ancak \u00e7ocukla 4-6 ay\u0131 ge\u00e7memelidir. Rezidiv olursa tekrar seanslara ge\u00e7ilmelidir. Reed\u00fckasyon \u00e7ocukla uzarsa, k\u00f6t\u00fc etkili olabilir. <\/p>\n \u00c7ocukta yaln\u0131z ses telleriyle u\u011fra\u015fmak bir \u015fey ifade etmez. \u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken ne s\u00f6yledi\u011fini kontrol edemez. Ayn\u0131 \u015fekilde y\u00fcr\u00fcrken ayaklar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesine gerek yoktur. \u00c7ocu\u011fun sesiyle ilgili b\u00fct\u00fcn reaksiyonlara engel olmak yasakt\u0131r. Ailece \u00e7ocuk ikaz edilmelidir.<\/p>\n Okul ve aile problemleri de reed\u00fckasyonda g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. G\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7\u0131karma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olan \u00e7ocuklara m\u00fczikli aletler ile ses \u00e7\u0131karmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n Sesini profesyonel olarak kullananlarda \u00f6zellikle ses sanat\u00e7\u0131lar\u0131nda tan\u0131 yan\u0131nda tedavinin uygulanmas\u0131nda bu sorunlar daha b\u00fcy\u00fck olmaktad\u0131r. Bunlardan dolay\u0131 tan\u0131y\u0131 koyup tedaviye ba\u015flamadan \u00f6nce ses sanat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi ve detayl\u0131 bir \u015fekilde incelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n Sesini profesyonel ama\u00e7larla kullanan ki\u015filerin , \u00f6zellikle sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131nda anamnezin \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr . Ald\u0131klar\u0131 ses e\u011fitimi , kariyerleri ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 iyice sorgulanmal\u0131d\u0131r . Ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 , s\u00fcresi hangi durumlarda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rlanan formda belirlenmelidir . Bir di\u011fer \u00f6nemli fakt\u00f6r de hastan\u0131n tedaviden beklentisidir . Normal bir ses teli n\u00f6d\u00fcl\u00fc bulunan hastan\u0131n tedavisi tamamland\u0131ktan sonra , hasta baz\u0131 kurallara dikkat ederse bir daha ses teli nod\u00fcl\u00fc olmamaktad\u0131r . Ancak ses sanat\u00e7\u0131s\u0131 tedaviden sonra kulland\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f tekni\u011fi veya ortam\u0131 de\u011fi\u015ftirmezse nod\u00fcl\u00fcn tekrar geli\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r . Tedavide kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan di\u011fer bir zor nokta ise ses sanat\u00e7\u0131s\u0131 en k\u0131sa zamanda g\u00f6revine d\u00f6nmek istemektedir . Hatta baz\u0131 durumlarda nod\u00fcll\u00fc durumda iken sahneye \u00e7\u0131kmak istemektedir . <\/p>\n Anemnezden sonra genel durum ve sistemik muayenesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r . Genel muayeneden sonra . kulak burun bo\u011faz muayenesi yap\u0131lmaktad\u0131r . Bu muayeneden \u00f6zellikle indirek larengoskopi ve e\u011fer olanak varsa stroboskopik muayenenin \u00f6nemli patolojisinin organik nedenli mi veya teknik problemlere mi ba\u011fl\u0131 oldu\u011funun ortaya konulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok \u00f6nemlidir . Bu b\u00f6l\u00fcme kadar olan y\u00f6ntemler t\u00fcm kulak burun bo\u011faz kliniklerinde yap\u0131labilmektedir . \u00d6ncelikle elektroglotografik incelemeler yap\u0131lmaktad\u0131r . Burada ses tellerinin a\u00e7\u0131l\u0131p kapanmas\u0131 bir osiloskop yard\u0131m\u0131yla g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenebilmektedir . Bu y\u00f6ntemle sanat\u00e7\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u015fekilde verebildi\u011fi en bas ve en tiz ses saptanabilmektedir . B\u00f6ylece ses aral\u0131\u011f\u0131 ve ses t\u00fcr\u00fc objektif \u015fekilde saptanabilmektedir . 1992 de geli\u015ftirdi\u011fimiz iki kanall\u0131 bilgisayar tekni\u011fi ile ses sinyalleri ve elektrolotografik sinyaller ayn\u0131 anda bilgisayara aktar\u0131larak ekranda incelenebilmektedir . Bu tekni\u011fin avantaj\u0131 \u00f6zellikle ses registerlerinin ge\u00e7i\u015flerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n eksersizler s\u0131ras\u0131nda saptanabilmesidir . Bu y\u00f6ntem hem tan\u0131 da hem de tedavinin y\u00f6nlendirilmesinde \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r .<\/p>\n Elektroglotografik inceleme sonucunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak verilen ses aral\u0131\u011f\u0131 saptanabilmektedir . Bu aral\u0131k tedavinin y\u00f6nlendirilmesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir . \u00c7\u00fcnk\u00fc reed\u00fckasyonun \u015fan eksersizleriyle yap\u0131lmas\u0131 gerekmekte ve tekni\u011fin d\u00fczeltilmesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ses aral\u0131\u011f\u0131nda ba\u015flat\u0131lmal\u0131 ve buradan giderek tiz seslere do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r . Bu eksersizler e\u011fer olanak \u015fan pedagogu ile birlikte verilmeli ve ses sanat\u00e7\u0131s\u0131 eksersizlerini bir pedagog g\u00f6zetiminde yapmal\u0131d\u0131r . <\/p>\n Bu y\u00f6ntemle register ge\u00e7i\u015fleri de saptanabilmektedir . \u00d6ncelikle tedavi orta registerde yap\u0131lmakta ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir orta register elde ettikten sonra register ge\u00e7i\u015fi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Bu eksersizler yap\u0131l\u0131rken sanat\u00e7\u0131 post\u00fcr\u00fcne , diyafram kullanmas\u0131na ve artik\u00fclasyonuna dikkat edilmelidir Glottal atak ve boyun kaslar\u0131n\u0131n gerginli\u011fi de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r . Burada g\u00f6r\u00fclecek bir teknik hatan\u0131n hemen d\u00fczeltilmesi gerekmektedir .<\/p>\n Spektral analizler ve fonetogramlarla objektif olarak ses kapasitesi de\u011ferlendirilmekte ve uygulanacak reed\u00fckasyon buna g\u00f6re y\u00f6nlendirilmektedir. \u00d6zellikle tiz seslerde pianissimo teknikle ses verilememesi nod\u00fcl olu\u015fumunun en \u00f6nemli nedenlerinden birisidir. Fonetogramlarda bu a\u00e7\u0131k\u00e7a saptanabilmektedir. Bu incelemeler yap\u0131l\u0131rken s\u00fcbjektif vokal de\u011ferlendirmeler de kaydedilmelidir. Bunlar atak, emisyon, artik\u00fclasyon, homojenite, ajilite vol\u00fcm, vibrito, legato, final ve ge\u00e7i\u015f tonlar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca genel de\u011ferlendirmeler ve izleme notlar\u0131 da \u00f6zenle belirtilmelidir. Bu inceleme y\u00f6ntemleri ve de\u011ferlendirmeler m\u00fcmk\u00fcnse bir \u015fan pedagogu g\u00f6zetiminde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n Organik patolojisi olmayan veya tedavi edilmemi\u015f olan ses sanat\u00e7\u0131s\u0131nda bu de\u011ferlendirmeler sonras\u0131, teknik hatalar kolayca belirlenebilmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ses kapasitesi ve kalitesi de de\u011ferlendirilebilmekte ve ses t\u00fcr\u00fc saptanarak sesine uygun eserler belirlenebilmektedir. <\/p>\n Larenks mikro\u015fir\u00fcrjisi uygulanan b\u00fcy\u00fck poliplere ve kord vokal mukozas\u0131na m\u00fcdahale edilen hastalarda postop 7. g\u00fcn pasif destek eksersizlerine, 21. g\u00fcn ise aktif ses eksersizlerine ba\u015flanmaktad\u0131r.<\/p>\n Larenks kanseri nedeniyle opere etti\u011fimiz hastalara uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z reed\u00fckasyonda \u00f6zofagus sesi e\u011fitimi ve parsiyel larenjektomililerde ise ses kalitesini art\u0131rmaya y\u00f6nelik eksersizler verilmektedir. Burada hastalara \u00f6ncelikle ge\u00e7irdikleri ameliyat\u0131n anatomisi ve bundan sonraki fonasyonunun nas\u0131l olaca\u011f\u0131 anlat\u0131lmal\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcnse ayn\u0131 ameliyat\u0131 olmu\u015f ve ba\u015far\u0131l\u0131 reed\u00fckasyonla optimal sesine kavu\u015fmu\u015f hastalar \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilmelidir. Burada uygulanacak grup tedavisi ayn\u0131 anda hastaya psikolojik destek sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n Kord vokal paralizili ve hipokinetik disfonili hastalara da temel eksersizden rezonans eksersizleri larenkse de\u011fi\u015fik pozisyonlar verilerek uygulanmaktad\u0131r.Larengeal masaj da terapi de yararl\u0131 olmaktad\u0131r. Rezonans terapisi ile sonu\u00e7 al\u0131namazsa patlay\u0131c\u0131, glotal ata\u011f\u0131 artt\u0131r\u0131c\u0131 ve kord vokali gerici ve yakla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 fonemlerle eksersizler verilmektedir. Bu eksersizlerin hangisinin uygulanaca\u011f\u0131 ve s\u00fcresi klinik kontrollerle belirlenmektedir. Kord vokal paralizili hastalarda yap\u0131lan en \u00f6nemli yanl\u0131\u015fl\u0131k hastan\u0131n ge\u00e7 reed\u00fckasyona g\u00f6nderilmesidir. Baz\u0131 kord vokal paralizili hastalar 6 ayda kendili\u011finden k\u0131smen veya tamamen iyile\u015fmektedirler. Bu da tiroid cerrahisi uygulayan veya fonksiyonel paralizi tan\u0131s\u0131 koyan hekimi bu s\u00fcreyi beklemeye y\u00f6nlendirmektedir. Ancak k\u0131smi iyile\u015fen veya iyile\u015fmeyen hastalar \u00e7ok de\u011ferli bir 6 ay\u0131 kaybetmekte ve uygulanan red\u00fckasyondan k\u0131smi yarar sa\u011flamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda reed\u00fckasyon s\u00fcreleri de uzamaktad\u0131r. Kord vokal paralizili hastalara tan\u0131 konur konmaz reed\u00fckasyona y\u00f6nlendirmeli,e\u011fer tiroid cerrahisi sonucu olu\u015fmu\u015fsa postop 21. g\u00fcn reed\u00fckasyona ba\u015flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Mutasyonel disfonili hastalarda patoloji ergenlik \u00e7a\u011f\u0131nda larenksin geli\u015fimine ba\u011fl\u0131 olan erkeklerde 1 ve kad\u0131nlarda \u00bd oktav olan ses pesle\u015fmesinin eksik olarak ger\u00e7ekle\u015fmesidir. Bu grup hastalar kulak burun bo\u011faz hekimleri taraf\u0131ndan bile kolayl\u0131kla atlanabilmekte ve larenks bak\u0131s\u0131ndaki hiperemi ve kordlarda kapanmadaki a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa bak\u0131larak larenjit tedavisi verilebilmektedir. Veya gitti\u011fi dahiliye hekimi taraf\u0131ndan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 hormonal incelemelere al\u0131nmaktad\u0131r. Mutasyonel disfonili hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu falsetto mutasyondur. Bu hastalar\u0131n reed\u00fckasyonunda ana ama\u00e7 temel konu\u015fma frekans\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 ve hastan\u0131n bu frekansta konu\u015fmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Burada Gultzmann manevras\u0131 ile larenks arkaya ve a\u015fa\u011f\u0131 bast\u0131r\u0131larak ses daha pes hale getirilerek uygulanabilir. Buna benzer di\u011fer bir manevra ise abeslangla dil k\u00f6k\u00fcne bast\u0131r\u0131larak uygulanabilir.<\/p>\n Bu anlat\u0131lan t\u00fcm reed\u00fckasyon teknikleri genel olarak kullan\u0131lan tekniklerdir. Patolojiler kar\u015f\u0131m\u0131za genellikle kompleks \u015fekilde gelebilmekte ve bu da tedavi planlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmektedir. \u00d6rne\u011fin mutasyonel difoniye ba\u011fl\u0131 bir nod\u00fcl\u00fc olan hastan\u0131n bu patolojisi primer patoloji giderilmeden ge\u00e7irilememekte veya tekrarlamaktad\u0131r.<\/p>\n Bu genel tekniklere ek olarak, d\u00fcnyada bir\u00e7ok de\u011fi\u015fik reed\u00fckasyon tekni\u011fi \u00f6nerilmektedir. \u00d6zellikle hiperkinetik disfonilerde vurgu y\u00f6ntemiyle ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar al\u0131nmaktad\u0131r (4).Foniatrik reed\u00fckasyonu uygulayacak olan ki\u015fi hastaya g\u00f6re uygulayaca\u011f\u0131 reed\u00fckasyon program\u0131n\u0131 belirmeli ve tedavinin gidi\u015fine g\u00f6re bu program\u0131 y\u00f6nlendirmeli ve t\u00fcm yeni uygulamalara a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Foniatri ses ve konu\u015fma bozukluklar\u0131n\u0131n tan\u0131 ve tedavisini inceleyen bilim dal\u0131d\u0131r. Yurdumuzda foniatri, di\u011fer ad\u0131 ile kom\u00fcnikasyon bozukluklar\u0131 bilimi konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flamas\u0131 \u00e7ok yeni olmamakla birlikte, K.B.B. uzmanlar\u0131n\u0131n bu konuya …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[652,25,220,29,24],"class_list":["post-3697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulak-burun-bogaz","tag-bozukluklari","tag-hasta","tag-kas","tag-konusma","tag-ses"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3697"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3699,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3697\/revisions\/3699"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Reed\u00fckasyonun ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in tan\u0131n\u0131n iyi konmas\u0131 ve hastan\u0131n iyi de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. Laringeal ve fonatuar fonksiyonu klinik olarak de\u011ferlendirmek i\u00e7in hasta poliklini\u011fe girer girmez onunla konu\u015fmaya ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Tam bir de\u011ferlendirme konu\u015fmac\u0131n\u0131n sesini tipik olarak nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve hasta ses kapasitesinin ne kadar oldu\u011funun saptanmas\u0131ndan ge\u00e7mektedir. B\u00f6ylece daha sonra yap\u0131lacak fizik muayene bulgular\u0131 ile bu de\u011ferler kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lacak ve en do\u011fru tan\u0131y\u0131 bulmak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r(10).<\/p>\n
Bu muayenelerden sonra \u00f6zel inceleme y\u00f6ntemlerine ge\u00e7ilmektedir . \u00d6zel inceleme y\u00f6ntemleri vakit almaktad\u0131r . Ayr\u0131ca e\u011fer ses tellerinde b\u00fcy\u00fck nod\u00fcl veya \u00f6dem varsa sa\u011fl\u0131kl\u0131 sonu\u00e7 al\u0131namamaktad\u0131r . Bundan dolay\u0131 sanat\u00e7\u0131 acilen reed\u00fckasyona veya gerekirse t\u0131bb\u0131 tedaviye al\u0131nmal\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa zamanda bu ek incelemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r . Ek incelemelere ge\u00e7ilmeden \u00f6nce sesin piyano ile kapal\u0131 ve a\u00e7\u0131k \u015fan eksersizleriyle \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekmektedir . Ayn\u0131 zamanda sanat\u00e7\u0131n\u0131n yorgun olmamas\u0131 da \u00f6nelidir . \u00d6zellikle \u015fehir d\u0131\u015f\u0131ndan gelen sanat\u00e7\u0131larda e\u011fer gece yolculu\u011fu yapm\u0131\u015flarsa , sabah dinlenerek hafif bir yemek yedikten sonra tetkiklere gelmesi \u00f6nerilmektedir<\/p>\n