{"id":432,"date":"2024-04-27T20:48:07","date_gmt":"2024-04-27T17:48:07","guid":{"rendered":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/?p=432"},"modified":"2024-04-27T20:48:07","modified_gmt":"2024-04-27T17:48:07","slug":"koku-deyip-gecmeyiniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/koku-deyip-gecmeyiniz\/","title":{"rendered":"Koku deyip ge\u00e7meyiniz !"},"content":{"rendered":"<p><strong>KOKU DEY\u0130P GE\u00c7MEY\u0130N\u0130Z !<\/strong><\/p>\n<p> G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar, insanda koku duyusu tam olarak anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r, duyular\u0131n en eskilerinden biridir. Tat duyusuna da b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 vard\u0131r (tat bozukluklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda koku bozuklu\u011fu bulunur). \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131k, beslenme bozuklu\u011fu ve depresyon, ciddi koku bozuklu\u011fu olan hastalarda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilecek sorunlard\u0131r.<\/p>\n<p> Koku b\u00f6lgesi burun bo\u015flu\u011funun 1\/3 \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer al\u0131r. Yakla\u015f\u0131k olarak 25 milyon resept\u00f6re sahip koku b\u00f6lgesinde ba\u015flayan ileti sinyalleri, beyin \u00f6n lob\u2019daki koku merkezine ula\u015f\u0131r. Koku molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn belirli \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131 gerekir (suda \u00e7\u00f6z\u00fcnebilirlik, d\u00fc\u015f\u00fck molek\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 vb.). Koku b\u00f6lgesinde 60 <em>mikron<\/em>kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcyl\u00fc h\u00fccreler bulunur. Bunlar\u0131n \u00fczerindeki resept\u00f6rlere \u00f6zel proteinler (<em>lipokalinler<\/em>) ile ba\u011flanan molek\u00fcller, kimyasal yan\u0131ta neden olur, burun tavan\u0131 \u00fcst\u00fcndeki koku terminalinde ise elektriksel impulsa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp \u00fcst koku merkezine y\u00f6nelirler.<\/p>\n<p> Pek\u00e7ok ki\u015fi, yakla\u015f\u0131k olarak 2000 kokuyu birbirinden ay\u0131rdedebilir (parf\u00fcm, i\u00e7ki sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fanlar 10.000 kokuyu ay\u0131rdedebilir). \u0130nsan burnunun de\u011ferlendiremeyece\u011fi kadar hassas\/\u00f6zg\u00fcn durumlarda ise \u2018<em>Elektronik Burun\u2019<\/em>teknolojisi kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Askeri ama\u00e7larda, uzay istasyonlar\u0131, kimya end\u00fcstrisi, hava temizlik \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinde, metrolarda, madenlerde, robotik end\u00fcstri de vb. kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, medikal alanda da <em>E-Burun<\/em>yerini almaktad\u0131r. Yaralar, s\u0131v\u0131lar\u0131n niteli\u011finin veya enfeksiyon (bakteriler vb.) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in yeni elektronik burunlar kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p> Her iki burun deli\u011fimiz sa\u011fl\u0131kl\u0131 ise, kokunun ne tarafdan geldi\u011fini de alg\u0131layabiliriz. Bu konu ile ilgili ABD-<em>Berkeley<\/em>\u00dcniversitesinde ge\u00e7en aylarda yap\u0131lan bir klinik \u00e7al\u0131\u015fma, koku kayna\u011f\u0131n\u0131 bulabilmede iki burun deli\u011finin tek burun deli\u011fine g\u00f6re b\u00fcy\u00fck avantaj sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (ses kayna\u011f\u0131n\u0131 belirleyen iki kulak gibi) ve koku izleme\/yerini belirleme fonksiyonunun geli\u015ftirilebilece\u011fini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n<p> Koku kayb\u0131n\u0131n birinci nedeni burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p> Ya\u015f ilerledik\u00e7e de, koku alg\u0131lama yetene\u011fimiz azal\u0131r. Bunun \u00e7e\u015fitli nedenleri vard\u0131r (koku b\u00f6lgesi bozularak k\u00fc\u00e7\u00fclmesi, burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, sinirsel d\u00fczeyde zedelenme vb.). Konu ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir\u00e7ok merkezde (ABD ba\u015fta olmak \u00fczere, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde) bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmaktad\u0131r. Kas\u0131m 2006\u2019da da, ABD- <em>Yale <\/em>Universitesinde 6 milyon dolarl\u0131k bir fon ile, ya\u015fa ba\u011fl\u0131 koku kayb\u0131n\u0131n nedenlerini ara\u015ft\u0131racak ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7ok merkezli bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma\/ara\u015ft\u0131rma ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Koku kayb\u0131 olmas\u0131 ile;<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><span><strong>Tat duyusu olumsuz etkilenir (i\u015ftahs\u0131zl\u0131k)<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong> Beslenme bozuklu\u011fu, depresyon geli\u015febilir (\u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 bireylerde).<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlar olabilir (besin zehirlenmesi, gaz solunmas\u0131na ba\u011fl\u0131 zehirlenme riski vb.)<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><\/p>\n<p><span>\u0130statistiklere g\u00f6re, ABD\u2019de y\u0131lda 200.000 ki\u015finin, koku bozuklu\u011fu\/ba\u011flant\u0131l\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 ile doktorlara ba\u015fvurdu\u011fu bilinmektedir.<\/span><\/p>\n<p><span><strong><em>Koku bozukluklar\u0131 terimleri:<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span><strong>Anozmi:<\/strong><\/span>Hi\u00e7 koku alamamak<\/p>\n<p><span><strong>Hipozmi:<\/strong><\/span>Az koku almak<\/p>\n<p><span><strong>Parozmi:<\/strong><\/span>Var olan bir kokunun k\u00f6t\u00fc hissedilmesi<\/p>\n<p><span><strong>Fantozmi:<\/strong><\/span>Koku uyaran\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde, k\u00f6t\u00fc koku alg\u0131lanmas\u0131<\/p>\n<p><span><strong>Kakozmi:<\/strong><\/span>K\u00f6t\u00fc koku alg\u0131lanmas\u0131 (\u00fcstteki son iki terimi de i\u00e7erir)<\/p>\n<p><strong><span>Agnozi:  <\/span><\/strong><span> Kokunun alg\u0131lanmas\u0131na ra\u011fmen, s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lamamas\u0131\/yo\u011funlu\u011funun anla\u015f\u0131lamamas\u0131<\/span><\/p>\n<p><span><strong><u>Tan\u0131:<\/u><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span>KBB muayenesi, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6yk\u00fc al\u0131nmas\u0131,  kullan\u0131lan ila\u00e7lar, hastal\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 vb. belirlendikten sonra MR veya Bilg. Tomografi (sin\u00fcslerin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in) istenebilir.<\/span><\/p>\n<p><span>N\u00f6roloji ve Psikiyatri uzmanlar\u0131n\u0131n da koku bozuklu\u011funa sahip hastay\u0131 muayene etmeleri gerekebilir.<\/span><\/p>\n<p><span>KBB muayenesi ve radyolojik incelemesi normal bulunan hastalarda, alkol\/ butanol koku e\u015fik testi, <\/span><em>Connecticut <\/em>koku belirleme testi, <em>Pennsylvania<\/em><span>koku  (kaz\u0131ma testidir) testlerinden biri ya da elektroolfaktometre, klinik muayene de kullan\u0131labilir.<\/span><\/p>\n<p><span>Ya\u015fl\u0131 ki\u015filerde, koku bozuklu\u011funun burun-sin\u00fcs veya kafai\u00e7inde bir t\u00fcm\u00f6r hastal\u0131\u011f\u0131 veya n\u00f6rolojik bir rahats\u0131zl\u0131k (\u00d6rn.; <\/span><em>Alzheimer<\/em><span>hastal\u0131\u011f\u0131) olabilece\u011fi akla gelmelidir.<\/span><\/p>\n<p><span><strong><u>Tedavi:<\/u><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span>Nedene y\u00f6nelik olmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle mekanik (burun bo\u015flu\u011funu t\u0131kayan) nedenler, KBB hastal\u0131klar\u0131 uzman\u0131 doktorlar taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilir.<\/span><\/p>\n<p><span><strong><u>Hangi sorunlar koku almam\u0131z\u0131 etkiler?<\/u><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span>Her \u015feyden \u00f6nce, koku molek\u00fcllerinin koku b\u00f6lgesine sa\u011fl\u0131kl\u0131 ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in, burun bo\u015flu\u011funu\/koku b\u00f6lgesini kapatm\u0131\u015f veya \u00f6dem\/iltihap olu\u015fturabilen fakt\u00f6rler olmamas\u0131 gerekir (kemik\/k\u0131k\u0131rdak e\u011frilik, burun eti, \u00fcst solunum yolu enfeksiyonu\/sin\u00fczit, alerji).<\/span><\/p>\n<p><span><strong><em>Burunla ilgili mekanik(do\u011frudan t\u0131kan\u0131kl\u0131k yapan) sorunlar<\/em><\/strong><\/span><em>:<\/em><\/p>\n<p><span><em>En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen koku kayb\u0131 rahats\u0131zl\u0131klard\u0131r. <\/em><\/span><\/p>\n<p><strong><span>Deviasyon<\/span><\/strong><span>(Burun e\u011frili\u011fi): Latince e\u011frilme veya sapma anlam\u0131na gelen bu kelime, \u00e7o\u011fu kez burun e\u011frili\u011fi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Burun i\u00e7 ve\/veya d\u0131\u015f yap\u0131s\u0131ndaki kemik-k\u0131k\u0131rdak yap\u0131y\u0131 ilgilendiren e\u011frilikler, burun i\u00e7erisinde ciddi t\u0131kan\u0131kl\u0131k olu\u015fturabilir. Bu e\u011frilikler do\u011fu\u015ftan veya sonradan \u00e7arpma, d\u00fc\u015fme gibi nedenlerle ortaya \u00e7\u0131kabilir. Sadece burun i\u00e7inde olan e\u011frilikler, lokal ya da genel anestezi (narkoz) alt\u0131nda k\u0131sa s\u00fcrede d\u00fczeltilebilir. Orta-\u00fcst b\u00f6l\u00fcm, ya da arkada olan e\u011frilikler endoskopik y\u00f6ntemle de yap\u0131labilir.<\/span><\/p>\n<p><span>Burun d\u0131\u015f\u0131nda da e\u011frili\u011fi olan, d\u0131\u015f ve i\u00e7 yap\u0131n\u0131n birlikte d\u00fczeltilmesi gereken  hastalarda, <\/span><em>Rinoplasti <\/em>ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz kozmetik burun cerrahi i\u015flemi planlan\u0131r ve genel anestezi  alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<em>Rinoplasti<\/em><span>ameliyat\u0131 sonras\u0131, 10 g\u00fcn i\u00e7erisinde diki\u015fler al\u0131nm\u0131\u015f, burun \u00fcst\u00fcndeki bantlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olur. Ba\u015far\u0131, hasta memnuniyeti \u00e7ok y\u00fcksekdir.<\/span><\/p>\n<p><strong><span>Burun etleri:<\/span><\/strong><span>Konka ad\u0131 verilen ve yan duvarda bulunan burun eti\u2019nin alerji\/enfeksiyon vb. nedenlerle a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi veya tek tarafl\u0131 kemik e\u011frili\u011finin neden oldu\u011fu b\u00fcy\u00fcme t\u0131kan\u0131kl\u0131k olu\u015fturabilir ve koku kayb\u0131na\/azalmas\u0131na yol a\u00e7ar. Konkalar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi, i\u00e7indeki kemi\u011fe\/yumu\u015fak dokunun durumuna, b\u00fcy\u00fcme nedenine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fik tekniklerle yap\u0131labilir. Sadece yumu\u015fak doku b\u00fcy\u00fcmesi var ise ve ila\u00e7 tedavileri yan\u0131t vermemi\u015f ise, lazer, radyofrekans, elektrokoter, klasik cerrahi gibi farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle,  farkl\u0131 tekniklerle konkalar k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclebilir. Her y\u00f6ntem\/tekni\u011fin kendine g\u00f6re avantaj ve dezavantajlar\u0131 vard\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span><em>Polip<\/em><\/span>denilen farkl\u0131 t\u00fcr burun etleri ise, daha \u00e7ok alerji zemininde ve \/veya ast\u0131ml\u0131 hastalarda  kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Sin\u00fcslerden\/burun yan duvar\u0131ndan kaynaklanan etler, genellikle i\u00e7i s\u0131v\u0131 dolu kistik yap\u0131lara benzer. Burun bo\u015fluklar\u0131 \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fc poliplerle t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, koku kayb\u0131 ve burun  t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetlidir. \u0130la\u00e7 tedavisini takiben cerrahi tedavi (ki, son y\u0131llarda polipleri ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in <em>shaver<\/em>veya <em>microdebrider<\/em><span>ad\u0131 verilen \u00f6zel aletlerle endoskopi  alt\u0131nda ameliyatlar tercih edilmektedir. Burun -sin\u00fcs t\u00fcm\u00f6r\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in polip d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen etlerin biyopsi\u2019sinin her zaman yap\u0131lmas\u0131 gerekir (patolojik inceleme).<\/span><\/p>\n<p><em><span>Shaver<\/span><\/em><span>ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz bu aletlerin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n avantaj\u0131,  poliplerin dikkatlice burun yan duvar\u0131ndan temizlenebilmesi, kanaman\u0131n \u00e7ok az olmas\u0131, \u00e7evre normal dokular\u0131n zedelenmemesi, iyile\u015fme d\u00f6neminde fazla sorun ya\u015fanmamas\u0131d\u0131r. Ameliyat sonras\u0131 yine uygun ila\u00e7 tedavisi verilirse poliplerin tekrarlama oran\u0131 azalacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span><strong>\u00dcst solunum yolu enfeksiyonu\/ Sin\u00fczit:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span>Ge\u00e7irilmi\u015f \u00fcst solunum yollar\u0131 enfeksiyonu sonras\u0131nda, bazen ge\u00e7ici ya da kal\u0131c\u0131 t\u00fcrde de koku kayb\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilir. Vir\u00fcslerin koku b\u00f6lgesinde neden olduklar\u0131 mukoza zedelenmesi sonucu bu durum olu\u015fur.<\/span><\/p>\n<p><span>Kronik sin\u00fczit: burun mukozas\u0131ndaki \u00f6dem ve sin\u00fczit\u2019e neden olan fakt\u00f6rler (kemik e\u011frili\u011fi, burun eti vb.) nedeniyle koku kayb\u0131 burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile birliktedir. Nedene y\u00f6nelik tedavi planlanmas\u0131, koku kayb\u0131n\u0131 da d\u00fczeltecektir.<\/span><\/p>\n<p><span><strong>Alerjik nezle: koku kayb\u0131\/azalmas\u0131 bu grup hastalarda da belirgindir, <\/strong><\/span>Hap\u015f\u0131rma,burunmukozas\u0131nda \u00f6dem, k\u0131zar\u0131kl\u0131k, sulu burun ak\u0131nt\u0131s\u0131 ile olu\u015fan allerji klinik tablosu i\u00e7in, ki\u015finin hangi alerjen maddelerden etkilendi\u011fi\/ast\u0131m rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, enfeksiyonun hangi derecede oldu\u011fu belirlenmeli ve ila\u00e7 tedavisi planlanmal\u0131d\u0131r. Evcil hayvanlardan (kedi, k\u00f6pek, ku\u015f vb.) uzak durulmal\u0131, sigara i\u00e7ilen, kirli haval\u0131 ortamlarda kal\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Cerrahi tedavi, ila\u00e7 tedavisine yan\u0131t al\u0131namayan hastalarda (konka k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi, sin\u00fczit cerrahisi vb.) ya da mekanik t\u0131kan\u0131kl\u0131k yapan nedenlerin (kemik e\u011frili\u011fi vb.) varl\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. A\u015f\u0131 tedavisi de (<em>immunoterapi<\/em><span>), ila\u00e7 tedavisi sonras\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. <\/span><\/p>\n<p><span><em>Di\u011fer koku bozuklu\u011fu yapan nedenler:<\/em><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span><strong>Fizyolojik ya\u015fl\u0131l\u0131k<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>\u0130la\u00e7lar, toksik nedenler<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Vir\u00fcs enfeksiyonlar\u0131<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>N\u00f6rolojik hastal\u0131klar (<em>Alzheimer<\/em> hast., <em>Parkinson <\/em>hastal\u0131\u011f\u0131, )<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Burun-sin\u00fcs veya kafa i\u00e7i t\u00fcm\u00f6rleri<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Kafa travmalar\u0131 (kazalar)<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Hormonal bozukluklar (\u015ei\u015fmanl\u0131k, diyabet vb.)<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Sistemik hastal\u0131klar (Hipertansiyon, beslenme bozuklu\u011fu vb.) <\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Di\u015f\/di\u015feti enfeksiyonlar\u0131<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Radyoterapi (kanser tedavisi)<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong>Psikiyatrik bozukluklar<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span><strong><em>\u0130diyopatik<\/em><\/strong><\/span><strong>(nedeni belirlenemeyen) koku bozuklu\u011fu (Do\u011fu\u015ftan veya sonradan olan)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koku deyip ge\u00e7meyiniz ! Konu hakk\u0131nda detayl\u0131 ve g\u00fcncel bilgiler i\u00e7in bu makaleyi okuyun<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[32,91,25,116,38],"class_list":["post-432","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kulak-burun-bogaz","tag-burun","tag-enfeksiyon","tag-hasta","tag-koku","tag-neden"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=432"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":433,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432\/revisions\/433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}