Ses teli fel\u00e7leri \u00fclkemizde s\u0131k rastlanan problemlerden birisidir. En s\u0131k guatr operasyonlar\u0131 sonras\u0131nda ge\u00e7ici bir komplikasyon olarak kliniklerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Olgular\u0131n \u00e7o\u011fu kendili\u011finden veya ses terapisi teknikleri ile iyile\u015fme g\u00f6sterse de yakla\u015f\u0131k % 1,2 lik kal\u0131c\u0131 fel\u00e7li bir hasta grubu tedavi alternatifleri aramaktad\u0131r. Erkenden rehabilitatif m\u00fcdahale (ses terapisi) paralizi geri gelmese de ki\u015finin ses kalitesini anlaml\u0131 derecede artt\u0131rabilmekte ve normale yak\u0131n bir hale gelmesine f\u0131rsat verebilmektedir. <\/p>\n
\u00dc\u00e7 tip ses teli felci vard\u0131r. En s\u0131k g\u00f6zlenen tek tarafl\u0131 fel\u00e7lerdir. Tedavi alternatifleri fazlad\u0131r ve sonu\u00e7lar ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. Ki\u015fi \u00f6ncelikle ses k\u0131s\u0131kl\u011f\u0131, \u00e7o\u011funlukla ge\u00e7ici yutma problemi ya\u015famaktad\u0131r. \u0130kinci tip ise iki tarafl\u0131 fel\u00e7lerdir. Ki\u015fi ses probleminden \u00e7ok solunum problemi ya\u015famaktad\u0131r. Zaman ilerledik\u00e7e solunumun zorla\u015fmas\u0131, nefes \u00f6ncelikli tedavileri i\u00e7ermektedir. Solunum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ki\u015fnin ya\u015fam\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaktad\u0131r. Genel v\u00fccut foknsiyonlar\u0131n\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck performans\u0131n\u0131 etkilemektedir. Hava yolu ile ilgili her t\u00fcrl\u00fc tedavi alternatifi bu hastal\u0131kta anlaml\u0131 sonu\u00e7lar vermektedir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tip ise ses tellerini incelten sinirin etkilenmesi ile ses kalitesinin bozulmas\u0131d\u0131r. Tedavi edip etmeme aras\u0131\u0131ndaki tercihler yap\u0131lmakta. Ses terapisi ve laringoplasti operasyonlar\u0131 ile etkili kazan\u0131mlar elde edilebilmektedir. A\u015fa\u011f\u0131da ses teli felci ile ilgili biraz daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgilendirme bulacaks\u0131n\u0131z. <\/p>\n
Ses tellerinin hareketini sa\u011flayan \u00fc\u00e7 temel kas grubu mevcuttur. Bunlar
1. A\u00e7\u0131c\u0131 (Abd\u00fckt\u00f6r) kas: Posterior Krikoaritenoid Kas
2. Kapat\u0131c\u0131 (Add\u00fckt\u00f6r) kaslar: Tiroaritenoid Kas, Lateral Krikoaritenoid kas, \u0130nteraritenoid Kas
3. Gerdirici – uzat\u0131c\u0131 kaslar: Krikotiroid kas <\/p>\n
Bu kaslar belirli bir g\u00fc\u00e7 ve uyum ile g\u0131rtla\u011f\u0131m\u0131z\u0131n 3 temel fonksiyonu olan ses \u00e7\u0131kartma, yutma ve solunum foksiyonlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmemizi sa\u011flarlar.<\/p>\n
G\u0131rtla\u011f\u0131n en temel fonksiyonu solunumun kap\u0131s\u0131 olmas\u0131d\u0131r. V\u00fccudun ihtiyac\u0131na g\u00f6re veya istendi\u011fi zaman hava yolunu kapatabilmekte ve kontroll\u00fc bir \u015fekilde de canl\u0131y\u0131 ya\u015fatacak \u015fekilde rahat ve uyum yaratabilecek daha a\u00e7\u0131k bir hava yolu olu\u015fturabilmektedir. Vucuttaki kimyasal sinyaller, burun solunumu s\u0131ras\u0131ndaki sinirsel iletim vb durumlar \u00f6zellikle a\u00e7\u0131c\u0131 kas olan PKA kas\u0131 aktive eder. Hava yolumuzu s\u00fcrekli a\u00e7\u0131k ve istendi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde daha da a\u00e7arak rahat bir solunum yapmam\u0131z\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Spor aktivitelerinde, gerilim anlar\u0131nda bu kas\u0131 g\u00fcc\u00fc daha da artarak hava yolumuzu daha da geni\u015fletir. PKA kas\u0131 en hayati kaslar\u0131m\u0131zdan birisidir. Bu kas\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez; olmamas\u0131 veya \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 hayatla ba\u011fda\u015fmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Ses tellerini kapatan kaslar (add\u00fckt\u00f6r) yutkunma s\u0131ras\u0131nda, yemek yerken, \u00f6ks\u00fcr\u00fcrken ve ses \u00e7\u0131kart\u0131rken \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u00d6ks\u00fcrme ve yutkunma s\u0131ras\u0131nda sert s\u0131k\u0131 bir kapanma, ancak ses \u00e7\u0131kart\u0131rken nazik ve hassas bir kapanma yapmakad\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc ses tellerinin y\u00fczey tabakas\u0131n\u0131n titre\u015febilmesi i\u00e7in arada tire\u015fim ve hava ak\u0131m\u0131n\u0131 dengeleyecek bir aral\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kapat\u0131c\u0131 kaslar hem hassasiyet hem de kuvvet gerektirecek bir aral\u0131kta \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu nedenle \u00fc\u00e7 farkl\u0131 kas ile desteklenmi\u015ftir.<\/p>\n
Gerdirici kas olan krikotiroid kas ise “sanatsal” bir kast\u0131r. Konu\u015fmam\u0131z s\u0131ras\u0131nda entonasyon, \u015fark\u0131 s\u00f6yleme s\u0131ras\u0131nda perde de\u011fi\u015ftirmemizi sa\u011flamaktad\u0131r. Bu i\u015flevini ses tellerini uzat\u0131p gererek ba\u015farmaktad\u0131r. \u015eark\u0131 s\u00f6ylememizi bu kasa bor\u00e7luyuz.<\/p>\n
G\u0131rtlak i\u00e7inde ses tellerinin bu kadar farkl\u0131 hareketini sa\u011flayan kas gruplar\u0131n\u0131n i\u015flerinin yapabilmeleri i\u00e7in iskelet bir yap\u0131ya ve eklemlere ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Larinks iskeletinini olu\u015fturan yap\u0131lar (1) krikoid k\u0131k\u0131rdak, (2) aritenoid k\u0131k\u0131rdak, (3) tiroid k\u0131k\u0131rdakt\u0131r. Bunlar\u0131 birbirlerine ba\u011flayan eklemler ise (a) krikoaritenoid eklem, (b) krikotiroid eklemdir. Tiroid k\u0131k\u0131rdak ile arintenoidi birbirine ba\u011flayan ise gerilmi\u015f bir ip gibi duran tiroarinteoid ligaman (vokal ligaman) d\u0131r.<\/p>\n
Ses teli hareket bozukluklar\u0131nda ses tellerini hareket ettiren sinir, eklem ve kaslarda bir problem meydana geldi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. En s\u0131k hareket bozuklu\u011fu yapan problem ses teli fel\u00e7leridir. Klinik ya\u015famda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ve hekimin takibi ve hassas de\u011ferlendirmesini i\u00e7eren bir problemdir. \u00dclkemizde ses teli fel\u00e7leri tiroidektomi opeasyonu komplikasyonlar\u0131 nedeniyle s\u0131kl\u0131kla g\u00f6zlenmektedir. Tan\u0131 ve tedavi a\u015famas\u0131nda ileri tan\u0131sal teknikler ciddi bir ekspertiz gerektirmesi laringolojinin geli\u015fimine de katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ses de\u011fi\u015ftirme operasyonlar\u0131n\u0131n temelleri de bu hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde uygulanan cerrahi tekniklerin modifikasyonlar\u0131 ile elde edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ses teli felci ses tellerinin hareketini sa\u011flayan sinirlerin problemleri ile ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ses tellerini hareket ettiren sinirler beyin sap\u0131ndaki Nucleus Ambigus b\u00f6lgesindeki n\u00f6ranlardan olu\u015furlar. Nukleusta \u00e7\u0131kan sinir vucudumuzun en kal\u0131n ve g\u00f6\u011f\u00fcs ve kar\u0131n bo\u015flu\u011fumuza kadar uzanan “vagus” siniridir. Vagus (latince) 10. kafa \u00e7iftimizdir ve anlam\u0131 “gezgin” dir. Sinir larinks i\u00e7in kafa taban\u0131nda iki tane ince dal verir. \u0130lk dal\u0131n dal\u0131n ad\u0131 “S\u00fcperior laringeal sinir” ikinci dal\u0131n ad\u0131 da geri d\u00f6nen anlam\u0131na gelen “Rek\u00fcrren Laringeal Sinir” dir. Rek\u00fcrren laringeal sinir, hem a\u00e7\u0131c\u0131 hem de kapat\u0131c\u0131 kaslar\u0131n komutlar\u0131n\u0131 iletmektedir. Ayn\u0131 kabloda iki ters fonksiyonu birlikte ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu sinirdeki problemler, hem a\u00e7\u0131c\u0131 hem de kapat\u0131c\u0131 kaslar\u0131n\u0131n\u0131n felcine dolay\u0131s\u0131yla temel fonksiyonlar\u0131n\u0131n kayb\u0131na neden olmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla hem solunum s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, hem de kapanma sorunu sonucunda ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve aspirasyon (yiyecek ve i\u00e7eceklerin soluk borusuna ka\u00e7mas\u0131) problemlerine neden olmaktad\u0131r. S\u00fcperior laringeal sinir problemlerinde ise monoton bir ses, inceltme ve ton tutamama ve \u015fark\u0131 s\u00f6yleyememe gibi problemler olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ses teli felci nedenleri :<\/strong> Tan\u0131sal y\u00f6ntemler paralizinin sebebini saptaman\u0131n yan\u0131nda en \u00f6nemli sorunun cevab\u0131n\u0131 da alabilmek i\u00e7in \u00f6nemlidir. Bu da problemin d\u00fczelme ihtimalinin olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya ne zaman d\u00fczelece\u011fidir. Bu durum prognoz olarak isimlendirilmektedir. Prognoz i\u00e7in en \u00f6nemli de\u011ferlendirme ses kalitesinin analizidir. Ki\u015finin sesi uzatabilme s\u00fcresi k\u0131sald\u0131k\u00e7a problemin d\u00fczelme ihtimali d\u00fc\u015fer. Sesin ilk 4 ay i\u00e7erisinde \u00fcretilememesi de k\u00f6t\u00fc prognostik bulgulardand\u0131r. Larinks EMG' si etkilenen kas gruplar\u0131n\u0131n durumu hakk\u0131nda anlaml\u0131 bir bilgi sa\u011flayacakt\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131nda en \u00f6nemli teknik videolaringostroboskopi ve y\u00fcksek h\u0131zda g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme teknikleridir. Her iki teknik te ses tellerinin titre\u015fimlerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyerek ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 kas tabakas\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fi hakk\u0131nda yorum yapmam\u0131z\u0131 dolay\u0131s\u0131yla felcin s\u00fcrecini tan\u0131mlamam\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ses teli fel\u00e7lerinin tedavisi hangi sinirin etkilendi\u011fine, sorunun tek tarafl\u0131 m\u0131 yoksa iki tarafl\u0131 m\u0131 oldu\u011funa, ses tellerinin pozisyonuna, belirtilerin t\u00fcr\u00fcne ve \u015fiddetine, felcin nedenine, zamanla kendili\u011finden iyile\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131na, hastan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re belirlenir. Baz\u0131 durumlarda ses terapisi, baz\u0131 durumlarda da ses tellerinin pozisyonunu ayarlamaya y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli cerrahi tedaviler uygulan\u0131r.<\/p>\n \u0130ki tarafl\u0131 fel\u00e7lerde ses terapisi tercih edilmemelidir. Hava yolu takip edilmeli ve ki\u015finin solunum ihtiyac\u0131na g\u00f6re hava yolunu a\u00e7\u0131c\u0131 bir cerrahi i\u015flem planlanmal\u0131d\u0131r. Trakeotomi son 10 y\u0131la kadar tercih edilen bir teknikken \u015fu anda lazer posterior kordotomi tekni\u011fi boyuna m\u00fcdahale gerektirmeden i\u00e7eriden hava yolunu geni\u015fletmemizi sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n Tek tarafl\u0131 fel\u00e7lerde ses terapis en etkili tedavilerden birisidir. Perde ta\u015f\u0131ma ve y\u00fckleme egzersizleri ile ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar elde edilmektedir; ancak erken ses ihtiyac\u0131 veya yetersizlik durumunda laringoplasti i\u015flemleri uygulanmaktad\u0131r. Fel\u00e7li ses telinin d\u0131\u015f\u0131na do\u011fru ses telini orta hatta getirmeyi sa\u011flayacak enjeksiyon y\u00f6ntemleri veya implantlar yerle\u015ftirilerek ba\u015far\u0131l\u0131 bir ses sonucu elde etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hafif ses k\u0131s\u0131kl\u0131klar\u0131nda enjeksiyon laringoplasti etkili bir teknik olarak uygulan\u0131r ancak injeksiyon materyalleri v\u00fccut taraf\u0131nda kolay emilebildikleri i\u00e7in kal\u0131c\u0131 bir sonu\u00e7 elde etmek m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. Bu nedenle belirli aralarla enjeksiyon ihtiyac\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. En s\u0131k kullan\u0131lan enjeksiyon materyalleri otojen ya\u011f, liyofilize dermis, kollajen, hyaluronik asit jeller ve hidroksi apatit materyallerdir. Orta ve a\u011f\u0131r dereceli ses k\u0131s\u0131kl\u0131klar\u0131nda boyun kesisi ile yap\u0131lan tiroplasti operasyonlar\u0131 etkili \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaktad\u0131r. Fel\u00e7li ses teli hizas\u0131nda tiroid k\u0131k\u0131rda\u011fa bir pencere a\u00e7\u0131larak ses teline pasif bir iti sa\u011flayacak kal\u0131c\u0131 materayllerin yerle\u015ftirilmesi prensibine dayanan bir tekniktir. Pencereye silastik, k\u0131k\u0131rdak ve gore-tex gibi emilmeyen materyaller yerle\u015ftiriilir. A\u011f\u0131r olgularda tiroplasti operasyonuna ek olarak Aritenoid add\u00fcksiyonu operasyonu eklenerek ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde d\u00fczeltilebilmektedir. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ses teli felci Konu hakk\u0131nda detayl\u0131 ve g\u00fcncel bilgiler i\u00e7in bu makaleyi okuyun<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[220,24,87,42,47],"class_list":["post-616","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kulak-burun-bogaz","tag-kas","tag-ses","tag-sinir","tag-tedavi","tag-tek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=616"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":617,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616\/revisions\/617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odyova.com\/haberler\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
– \u0130diyopatik (sebebi saptanamayan)
– Viral n\u00f6ritler
– Beyin, kafa taban\u0131, boyun, tiroid ve g\u00f6\u011f\u00fcs kafesinde ses sinirlerine bas\u0131 yapan kitleler, t\u00fcm\u00f6rler
– Cerrahi i\u015flemler (\u00f6zellikle tiroid cerrahisi, kalp operasyonlar\u0131 sonras\u0131nda s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r).
– Baz\u0131 cerrahi i\u015flemlerde ent\u00fcbasyona ba\u011fl\u0131 olabilmekte. <\/p>\n